مسابقه دین و اندیشه خانه قرآن باشگاه کاربران جامعه ورزشی خانواده خوشبخت دنیای کودکان آشپزی و تغذیه موبایل دانش و تکنولوژی مجله سلامت سیاست گردشگری
دنیای عکس و عکاسی اقتصاد زنان ادبیات هــنر سینما و تلویزیون بزرگان و مشاهیر مهدویت سرگرمی دانلود نرم افزار مرکز کتاب پایگاه ها جستجو روابط عمومی مقالات
   
صفحه اصلی وب سایت فید مطالب وب سایت عضویت رایگان در وب سایت جستجو در وب سایت سوالات رایج نقشه وب سایت درباره ما تماس با ما  
حتما ببنید
اخبار روز اقتصادی و بازرگانی
آشنایی با مفاهیم بودجه
ارتباط بين دين و توسعه اقتصادي
نگاهی به بیکاری و بهره وری نیروی کار در آمریکا
عصر ما بعد توسعه
مقدمه ای درباره توسعه اقتصادی
دقت کردید ؟؟
/archive/photography/0/10/default.html
/ItMatchOnline.html
/News-Article/Help/help_for_using_tebyan/2010/12/27/16865.html
/Voting/public_opinion/default.html
/photo-gallery/archive/17/135/276/0/30/default.html
/Directory/Free-Web-Submission.html
/archive/Religion_Thoughts/the_infallibles_family/god_messengers/Muhammad_prophet/0/10/default.html
http://news.tebyan-zn.ir/
جدیدترین مطالب این بخش

عملیات بازار باز از طریق اوراق استصناع «مشکلات و راه حل ها»-قسمت دوم
گرچه تمرکز عمده این نوشتار بر به کارگیری این اوراق برای اعمال سیاست پولی است، چارچوبی که در این مقا...

اوراق بهادار استصناع (سفارش ساخت) ابزاری برای سیاست پولی(4)
وزارتخانه‌ها و سازمان هایی که می‌خواهند طرح هایی را در سطح ملی یا منطقه ای اجرا کنند، اما اعتبارات ...

ارسال مطالب به دوستان
send to freinds ارسال مطلب برای استفاده سایر دوستان

عنوان مطلب : عملیات بازار باز از طریق اوراق استصناع «مشکلات و راه حل ها»-قسمت چهارم
 
 برای ارسال این مطلب به دوستتان لطفا منو های زبر را بدقت تکمیل و دکمه ارسال را کلیک نمایید

 
 
 
 
  
دریافت رایگان (کلیک کنید)
ارسال دعوتنامه (کلیک کنید)
بازدید ها :   791   بازدید   
تاریخ درج مطلب  24/10/1394
تغییر اندازه متن:  افزایش اندازه فونت متن    کاهش اندازه فونت متن
  چاپ این مطلب  

عملیات بازار باز از طریق اوراق استصناع «مشکلات و راه حل ها»-قسمت چهارم

عملیات بازار باز از طریق اوراق استصناع «مشکلات و راه حل ها»-قسمت چهارم واحد اقتصاد تبیان زنجان-

 

6. اوراق استصناع و رونق بازار بورس

همان گونه که در گذشته بیان شد، اجرایی شدن اوراق استصناع و ورود به صحنه واقعی اقتصادی منوط به وجود بازارهای ثانویه پر رونق و تا حدودی فراگیر است. خوشبختانه در سال های اخیر گسترش بازار بورس اوراق بهادار به مراکز استان های کشور این شرایط را تا حدودی فراهم ساخته است.

در عین حال لازم است بازار اوراق ثانویه ویژگی هایی داشته باشند تا بتوانند کارایی مناسبی از خود بروز دهند. ویژگی اول، کارآمدی این بازار است؛ یعنی بازده دارایی های سرمایه ای باید متناسب با ارزش آن دارایی ها باشد تا این بازار، کارآمد تلقی شود. ویژگی دوم، قدرت جذب سرمایه ها است به گونه ای که قادر باشد سرمایه های کوچک و بزرگ را برای تأمین جریان سرمایه گذاری در کشور فراهم سازد.

ویژگی سوم، وجود اطلاعات کامل است در صورت وجود این ویژگی یکی از مهم ترین شرایط بازار رقابتی در این بازار فراهم خواهد شد و در این صورت، ریسک انجام معاملات تا حدود فراوانی کاهش می یابد. ویژگی چهارم، کاهش هزینه و سهولت مبادلات است. این بازارها باید به گونه ای باشند که هزینه مبادله ها و نقل و انتقال سرمایه به حداقل برسد.

کاهش هزینه ها به کارایی بیشتر بازار خواهد انجامید و سرانجام ویژگی پنجم، تعامل بازارهای مالی با بازارهای پولی است. ایجاد تعاملی مناسب بین این دو کنار گسترش هر یک از آن ها به همراه نوآوری، بهبهود کیفیت و کارآمدی مطلوب تر می تواند روابط موجود در نظام اقتصادی کشور را ارتقا بخشد.

شایان ذکر است از آن جا که مطابق قانون عملیات بانکی بدون ربا، بانک ها می توانند در جایگاه وکیل سپرده گذاران در خرید اوراق بهادار و اوراق سهام سرمایه گذاری کنند؛ رونق بیشتر بازار بورس افزون بر این که می تواند در شکل گیری بیشتر پس اندازها و سپس هدایت آن ها به سرمایه گذاری گسترده تر و متنوع تر کمک کند، امکان سرمایه گذاری بیشتر و گسترده تر بانک ها را در بازار بورس فراهم سازد و از این طریق زمینه مناسبی برای سرمایه گذاری بیشتر و تأمین مالی مطمئن تر مالی برای بنگاه های اقتصادی فراهم می سازد.

از سوی دیگر بانک ها با داشتن افراد خبره و کارشناسان برجسته با محدودیت کمتری در مقایسه با اشخاص حقیقی یا حقوقی مواجه اند که این خود عاملی برای ثبات و بهبود نسبی بازده های حاصل از سرمایه گذاری بانک ها و کاهش احتمال زیان و سبب اعتماد مردم به سپرده گذاری در بانک ها می شود؛ از این رو می توانیم بگوییم: در صورت تعامل مثبت و سازنده بین دو نهاد پولی و مالی در کشور، رونق بازار بورس سبب رونق نظام بانکی و رونق نظام بانکی سبب رونق بازار بورس خواهد شد و رونق هر دو زمینه های رشد و توسعه اقتصادی را فراهم می سازد.

از سوی دیگر، مطالعات تجربی در زمینه نقش توسعه بازارهای مالی و رشد اقتصادی بسیار گویا است. به اجمال درباره رابطه بین تحولات مالی و رشد اقتصادی دو دسته نظریات مطرح شد: گروهی بازارهای مالی را فقط ابزاری برای تشکیل سرمایه گذاری دانستند و همچنان بر تمرکز سرمایه و تلاش دولت برای رسیدن به این هدف اهمیت دادند؛

اما به نظر گروه دیگری از اقتصاددانان نظیر گلد اسمیت (1996)، مک کینون (1973) و شاو (1973) بازارهای مالی برای رشد اقتصادی نقش کلیدی ایفا می کنند و نظام های مالی به طور مشخص واسطه های مالی و بازار اوراق بهادار کارآفرین را قادر می سازد تا به نوآوری دست بزنند. همچنین مطالعات تجربی انجام شده در ایران نیز از رابطه مستقیم میان رشد اقتصادی و گسترش بازارهای مالی حکایت دارد (ختایی، خاوری نژاد، 1377: 473-478 و کازرونی، 1382: 99).

در این میان ظهور و گسترش اوراق استصناع در مجموعه اسناد و اوراق بهادار می تواند بر رونق بازار بورس بیفزاید و زمینه های کارآمدی بیشتر آن را فراهم سازد. اساساً بازار ثانویه پررونق باعث گسترش و کارایی مطلوب بازار اولیه شده، رغبت اشخاص حقیقی و حقوقی را برای ورود به بازار بورس و سرمایه گذاری در آن بیشتر می کند. بازار بورس فعال و گسترده و دارای ویژگی های مالی مطلوب پنجگانه پیش گفتیم قابلیت جذب اوراق جدید نظیر اوراق استصناع را خواهد داشت؛ افزون بر این که ورود این اوراق و گستردگی آن در زمینه های گوناگون اقتصادی بر رونق بیشتر بورس می افزاید.

در خصوص خرید و فروش اوراق استصناع در بازار بورس اوراق بهادار باید سازوکار مشخصی از نظر قانونی و عملیاتی تدوین شود. از آن جا که این مقاله در صدد معرفی اوراق استصناع و چگونگی به کارگیری آن به صورت ابزاری برای اعمال سیاست پولی و چگونگی تأمین مالی خرید اوراق بهادار به وسیله بانک مرکزی بوده، به چگونگی قانون گذاری و جای دهی قانون اوراق استصناع در مجموعه قوانین پولی و بانکی نپرداخته، همچنان که به عملیاتی کردن روشن این اوراق نیز در مقام اجرا و عمل نپرداخت و این مهم به مقالات پژوهشی دیگر واگذار می شود.

گرچه فرایند قیمت گذاری بر اوراق استصناع به پیچیدگی سایر اوراق بهادار نظیر اوراق سهام شرکت جدید التأسیس و شرکت هایی که خواهان انتشار سهام جدیدند نیست، در عین حال باید مطالعات دقیقی به تناسب سررسید اوراق استصناع در قیمت گذاری این اوراق صورت پذیرد. به نظر می رسد بازدهی اوراق استصناع به تناسب سررسید به ویژه در نخستین انتشار باید مقداری بیشتر از بازده سپرده های کوتاه، میان و بلند مدت بانکی باشد تا رغبت برای خریداران آن ایجاد شود. افزون بر آن اگر با اوراق استصناع معامله ای نظیر معامله اوراق سهام شود و به سود حاصل سهم مالیات تعلق گیرد، طبیعی است که بازده این اوراق باید بیشتر از سپرده های بانکی باشد که مالیاتی به آن تعلق نمی گیرد.

شایان ذکر است که مقصود از بازده در اوراق استصناع همان تفاوت نرخ تنزیلی است که خریدار آن را می خرد و در زمان دیگر با نرخ پایین تری به دیگری وامی گذارد یا این که در زمان خاص آن را خریداری می کند و منتظر می ماند تا سررسید آن فرار رسد و از انتشار دهنده آن کلّ مبلغ اسمی را دریافت دارد که در این صورت کلّ نرخ تنزیل در معامله خرید نرخ بازده این اوراق شمرده می شود.

قابل ذکر است که بازده این اوراق باید بیش از نرخ تورم اعلام شده در برنامه های اقتصادی کشور یا بیش از پیش بینی های رسمی نرخ تورم باشد. در غیر این صورت، انگیزه چندانی برای ورود افراد به این بازار وجود نخواهد داشت؛ گرچه این نکته اختصاص به اوراق استصناع ندارد که باید به طور عمومی در هر گونه بازده اقتصادی به ویژه در سپرده های بانکی و اوراق مشارکت مورد توجه قرار گیرد.

7. ملاحظات پایانی

یک. عقد استصناع گرچه شباهت هایی با عقد بیع، سلم، اجاره، جعاله یا مطلق وعد و مواعده دارد، از آن جا که در این معامله سفارش پذیر متعهد است با مواد اولیه ای که خود تهیه می کند طرح را تکمیل کرده؛ آن گاه تحویل دهد؛ یعنی به واسطه این معامله عمل و عین هر دو بر ذمه او می آید و به ازای آن سفارش دهنده متعهد می شود بخشی از مبالغ را در ابتدا و بخشی را بسته به توافق در زمان های دیگر به سفارش پذیر بپردازد، تفاوت ماهوی با سایر عقود دارد و از آن جا که این قرارداد مخالفتی با کتاب و سنت ندارد و صدق عقد بر این قرارداد نیز بلامانع است، مشمول عموم دلیل أَوْفُوا بِالْعُقُودِ خواهد شد.

متأسفانه در کتاب های عالمان شیعه بحث گسترده ای درباره استصناع مشاهده نمی شود؛ ولی فقیهان اهل سنت این بحث را بسیار گسترده تعقیب کرده اند. گرچه در فقیهان امامیه در سال های اخیر در این زمینه کوشیدند، بسیاری از جنبه های آن هنوز دارای ابهام است. به نظر می رسد تلاش علمی در این زمینه اهمیت به سزایی داشته باشد.

دو. عقد استصناع در عرصه های گوناگون تأمین مالی پروژه های کوچک و بزرگ جهت انتقال خطوط نفت و گاز کاربرد فراوان دارد و در برخی از کشورهای اسلامی در لایه های گوناگون نظام بانکی نفوذ کرده است؛ از این رو لازم است با بررسی دقیق تجربیات کشورهای گوناگون به قانونی و عملیاتی کردن این اوراق در اقتصاد کشور همت گمارد. گرچه تاکنون نویسنده مقاله اثری از به کارگیری اوراق استصناع و ابزارسازی آن برای اجرای سیاست پولی مشاهده نکرده، از این نظر این مقاله به طور کامل ابتکاری است.

سه. گسترش زمینه های انتشار اوراق استصناع، سرمایه گذاری و تأمین مالی پروژه های بخش دولتی (به ویژه هنگام کسری بودجه) و تأمین مالی پروژه های بخش خصوصی را سهل تر می کند؛ زیرا فروش این اوراق به مردم، شرایط جذب نقدینگی مردم را جهت هدایت به سرمایه گذاری گسترده بیشتر و بیشتر کرده و قطره های سرمایه مردمی می تواند استخر مورد نیاز منابع مالی مؤسسه های را گسترده تر و عمیق تر کند.

چهار. اوراق استصناع تا حدّی خلأ عدم امکان عملیات بازار باز که در اقتصاد کشورها به طور عمده از طریق خرید و فروش اوراق قرضه صورت می پذیرد و از این طریق حجم پول پر قدرت و نقدینگی تنظیم می شود را پر کند و ابزار جدیدی در اختیار بانک های مرکزی در کشورهای اسلامی قرار دهد.

پنج. اوراق استصناع پیشنهادی مکمل و نه جایگزین اوراق مشارکت بخش خصوصی و دولتی در عرصه تأمین مالی طرح ها و سیاست های مالی است و نه جایگزین اوراق مشارکت بانک مرکزی در عرصه سیاست های پولی؛ بلکه به علت بازده ثابت اوراق استصناع در مقابل بازده متغیر اوراق مشارکت، افراد ریسک گریز که در تلاشند بازده ثابتی داشته باشند و برای آن در زندگی خود برنامه ریزی کنند، متقاضی آنند. ایجاد چنین شرایطی سبب می شود قشرهای جامعه که ترکیبی از افراد ریسک گریز و ریسک پذیرند، در سرمایه گذاری اقتصادی به نحو شایسته ای سهیم شوند؛

البته این در صورتی است که اوراق مشارکت به معنای واقعی خود وجود داشته باشد و مشارکت کنندگان به صورتی واقعی در سود مشارکت شریک باشند.

شش. با توجه به این که گرایش بیشتر نهادهای پولی کشور به سمت بازده ثابت است و همان گونه که آمار و ارقام منتشر شده در گزارش های اقتصادی و ترازنامه های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1382: ص 120) نشان می دهد، بیشترین حجم مبادلات بانک ها مربوط به عقود با بازده ثابت است و حتی در بسیاری از موارد عملکرد بانک ها حکایت از تبدیل عملیاتی عقود با بازده متغیر به عقود با بازده ثابت دارد، ورود اوراق استصناع که بازده ثابتی دارد می تواند با ساختار عملیاتی و اجرایی حاکم بر کشور تطبیق کرده، جایگاه ویژه ای داشته باشد و در واقع در عرصه بانکداری تا حدود بسیاری از اسم های بی مسمّا و عقودی با عملکردی متفاوت از واقعیت فاصله خواهیم گرفت و به نظر می رسد واقعی کردن عقود رسالتی عظیم برای معتقدان و کارگزاران بانکداری اسلامی تلقی شده، تصویر کارکرد قانون عملیات بانکی بدون ربا در صورت ورود این عقد به مجموعه عقود، بهتر از گذشته به نمایش گذارد و در عین حال شبهه ربوی بودن را در برخی معاملات بزداید.

هفت. تا زمانی که بانک مرکزی وارد بازار خرید و فروش اوراق استصناع نشود فقط سیاست های انبساطی و انقباضی مالی به صورت مفیدی قابلیت اجرایی شدن دارد؛ اما هنگامی که بانک مرکزی وارد این عرصه می شود، سیاست های انبساطی و انقباضی پولی شکل می پذیرد. از آن جا که نخستین خریدهای بانک مرکزی از اوراق استصناع به سیاست انبساطی پولی می انجامد، ضرورت دارد تدابیری اندیشه شود که این سیاست در صورتی که مورد نیاز اقتصاد جامعه نباشد به گونه ای خنثی شود. بخش عمده کوشش نویسنده در این مقاله بر ارائه راه حل هایی برای این موضوع متمرکز شد.

افزایش محدود ذخیره قانونی به صورت یک راه حل و مشکلات آن مطرح شد. اولویت دادن به تنزیل مجدد اوراق استصناع به وسیله بانک مرکزی و تنزیل مجدد اوراق استصناع در چارچوب اضافه برداشت به نظر راه حل هایی است که کمترین اشکال و ایراد را خواهند داشت.

هشت. طراحی و برنامه ریزی برای ورود اوراق بهادار استصناع به بازار بورس سبب رونق آن خواهد شد. تجربیات گوناگون کشورها از جمله ایران نشان دهنده ارتباط معناداری بین گسترش بازارهای مالی و رشد اقتصادی است؛ زیرا با آسان کردن سازوکار پس انداز و تراکم بیشتر سرمایه در بازارهای مالی می توان وجوه مورد نیاز را برای سرمایه گذاری های گوناگون در همه عرصه های اقتصادی فراهم آورد. گسترش بازارهای مالی مستلزم استفاده گسترده تر از مؤسسه ها، نهادها و بنگاه های گوناگون اقتصادی و کاربرد ابزارهای متنوع و گسترده همراه با زمینه های قانونی و اجرایی در کشور است.

نویسنده: محمدنقی نظرپور (1)

منبع :کاوند، مجتبی؛ (1389)، گفتارهایی درباره اوراق بهادار اسلامی (صکوک)، تهران: دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، چاپ اول


گرد آوری: گروه اقتصاد سایت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/economy.html

پی نوشت :

1. عضو هیأت علمی و مدیر گروه اقتصاد دانشگاه مفید.

منابع تحقیق:

الف: منابع فارسی

1. ختائی، محمود و خاوری نژاد، ابوالفضل (1377 ش) گسترش بازارهای مالی و رشد اقتصادی ، مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس سیاست های پولی و ارزی، بی جا: ـــ .

2. صلاح منش، احمد و گودرزی، آتوسا (1383 ش) تعامل شبکه بانکی و بانک مرکزی در تعیین نرخ بهره ، مجموعه مقالات چهاردهمین کنفرانس سیاست های پولی و ارزی، بی جا: ـــ .

3. کازرونی، علی رضا (1382 ش) رابطه بین توسعه مالی و رشد اقتصادی تجربیات ایران ، مجموعه مقالات سیزدهمین کنفرانس سیاست های پولی و ارزی، بی جا: ـــ .

4. کمیجانی، اکبر (1372 ش) سیاست های پولی مناسب در جهت تثبیت فعالیت های اقتصادی، تهران: معاونت امور اقتصادی.

5. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1382 ش) گزارش اقتصادی و ترازنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، تهران: ـــ .

6. مجتهد، احمد (1377 ش) بررسی عوامل مؤثر بر تفاوت نرخ سود (Spread) در ایران ، مجموعه مقالات چهاردهمین کنفرانس سیاست های پولی و ارزی، بی جا: ـــ .

7. مومن، محمد (1376 ش) استصناع (قرارداد سفارش ساخت) مجله فقه اهل بیت (علیهم السلام)، ش 11-12.

8. نظرپور، محمدنقی (1384 ش) اوراق بهادار استصناع (سفارش ساخت) ابزاری برای سیاست پولی ، فصلنامه تخصصی اقتصاد اسلامی، ش 20.

9. هاشمی شاهرودی، سید محمود (1378 ش) استصناع ، مجله فقه اهل بیت (علیهم السلام)، ش 20-19.

10. هدایتی، سید علی اصغر و همکاران (1384 ش) عملیات بانکی داخلی 2 (تخصیص منابع)، تهران: مؤسسه عالی بانکداری ایران.

ب. عربی

1. ابن اثیر، مبارک بن محمد (1422 ش) النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، بیروت: دارالمعرفه.

2. اشقر، محمد سلیمان و ابورخیه، ماجد محمد (1418 ق) بحوث فقهیه فی قضایا معاصره، لاردن: دارالنفایس.

3. بوطی، محمد توفیق رمضان (1418 ق) البیوع الشایعه، دمشق: دارالفکر.

4. زحیلی، وهبه (1423 ق) المعاملات المالیه المعاصرة، لبنان: دارالفکر المعاصر.

5. سرخسی، شمس الدین (بی تا) کتاب المبسوط، بیروت: دارالمعارف.

6. شافعی، محمد بن ادریس (1422 ق) الام، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.

7. طوسی، محمد بن حسین (1411 ق)، الخلاف، ج 3، بی جا: مؤسسه النشر الاسلامی.

8. ـــــ (1422 ق) المبسوط فی الفقه الامامیه، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.

9. طهماز، عبدالحمید محمود (بی تا) الفقه الحنفی فی ثوبه الجدید، سوریه: دارالقلم.

10. عویش، عبدالحلیم (1426 ق) موسوعة الفقه الاسلامی المعاصر، قاهره: دارالوفاء.

11. قره داغی، علی محیی الدین علی (1422 ق) بحوث فی فقه المعاملات المالیه المعاصره، بیروت: دارالبشایر الاسلامیه.

12. ــــ (1423 ق) بحوث فی الاقتصاد الاسلامی، بیروت: دارالبشایر الاسلامیه.

13. ــــ (1412 ق) مجله ی مجمع الفقه الاسلامی، الدوره السابعه لموتمر مجمع الفقه الاسلامی المجلد السابق، الجزء الثانی.

14. نجفی، شیخ محمد حسن (1398 ق) جواهر الکلام، ج 35، تهران: المکتبه الاسلامیه.

15. وزارة الاوقاف و الشئون الاسلامیه الکویت (1425 ق) الموسوعه الفقهیه، الجزء الثالث، بی جا: ـــ.

ج. انگلیسی

1. Fry, Maxwell J, Money, Interest, and Banking in Economic Development, the Johns Hopkins University Press 1995.

2. Fry, Maxwell J, Emancipating the Banking System and Developing Markets For Government Debt, Routledge, Landon and New York 1997

توجه : این مقاله توسط سیستم نرم افزاری واحد های وب سایت گردآوری شده است و تبیان زنجان ادعای مالکیت این محتوا را نداشته و صرفاً جهت ارتقای سواد عمومی منتشر گردیده است .تبیان زنجان یک وب سایت عمومی اطلاع رسانی میباشد. در صورتی که تولید کننده اصلی این محتوا میباشید و مایل نیستید در وب سایت تبیان زنجان این مطلب در دسترس عموم قرار گیرد لطفا از لینک ' ارسال گزارش ' زیر نسبت به ارسال درخواست خود اقدام فرمایید .
ارسال گزارش
  

12345
 
0 نفر به اين مطلب راي داده اند
میزان متوسط :0.0 از 5

اين مطلب تا چه ميزان مورد قبول شما واقع شد ؟
 نام و نام خانوادگی : 
آدرس Email :             
کد درون تصویر را وارد نمایید                       
 
 12345 
ضعيفعــالی
ضمن تشکر از توجه شما به این مطلب , نظرات سازنده شما در هر مطلب را صمیمانه ارج نهاده و آنرا به عنوان مرجعی قابل اعتماد جهت پیشرفت و ترقی اطلاع رسانی در فضای گفتمانی مناسب , می دانیم و اميد داريم بتوانيم از حسن نظر شما در راستاي افزايش سطح ارائه محتوا و خدمت رساني بهره گيريم.
نظر شما پس از بررسی توسط بخش محتوا, قابل روئیت برای عموم خواهدبود .
(توجه: تایید نظرات به معنی قبول و یا تایید محتوای آن  از سوی تبیان زنجان نمی باشد )

 
 

182909
© 2004-2009 Tebyan. The content is copyrighted to Tebyan Cultural and Information center and may not be reproduced on other websites.