مسابقه دین و اندیشه خانه قرآن باشگاه کاربران جامعه ورزشی خانواده خوشبخت دنیای کودکان آشپزی و تغذیه موبایل دانش و تکنولوژی مجله سلامت سیاست گردشگری
دنیای عکس و عکاسی اقتصاد زنان ادبیات هــنر سینما و تلویزیون بزرگان و مشاهیر مهدویت سرگرمی دانلود نرم افزار مرکز کتاب پایگاه ها جستجو روابط عمومی مقالات
   
صفحه اصلی وب سایت فید مطالب وب سایت عضویت رایگان در وب سایت جستجو در وب سایت سوالات رایج نقشه وب سایت درباره ما تماس با ما  
حتما ببنید
خرافه زدائی از فرهنگ عاشورا
برزخ چيست؟
از عملیات خیبر چه می دانید؟
حقیقت دعا در اسلام
مناظره امام صادق (ع) با ابوحنيفه
آثار و فواید دعا چیست؟
بیانات حضرت آیت الله خامنه ای مدظله
سخنان امام علی (ع)
دقت کردید ؟؟
/archive/Religion_Thoughts/the_infallibles_family/god_messengers/Muhammad_prophet/0/10/default.html
http://news.tebyan-zn.ir/
/ItMatchOnline.html
/News-Article/Help/help_for_using_tebyan/2010/12/27/16865.html
/archive/photography/0/10/default.html
/Directory/Free-Web-Submission.html
/Voting/public_opinion/default.html
/photo-gallery/archive/17/135/276/0/30/default.html
جدیدترین مطالب این بخش

ظرافتهاى امر به معروف و نهى از منكر
بخشی از مسائل اخلاقى بر محور عكس العمل انسان در مقابل رفتارهاى غيراخلاقى ديگران است. رفتار غيراخلاق...

دو اصل حیاتی اسلام-بخش نخست
از ویژگي‌های اسلام این است كه این آئین جاودانه آسمانی، آئین تكروی و تك مسئولیتی نیست. بلكه آئینی اس...

ارسال مطالب به دوستان
send to freinds ارسال مطلب برای استفاده سایر دوستان

عنوان مطلب : فريضه فراموش شده-قسمت اول
 
 برای ارسال این مطلب به دوستتان لطفا منو های زبر را بدقت تکمیل و دکمه ارسال را کلیک نمایید

 
 
 
 
  
دریافت رایگان (کلیک کنید)
ارسال دعوتنامه (کلیک کنید)
بازدید ها :   508   بازدید   
تاریخ درج مطلب  12/8/1394
تغییر اندازه متن:  افزایش اندازه فونت متن    کاهش اندازه فونت متن
  چاپ این مطلب  

فريضه فراموش شده-قسمت اول

فريضه فراموش شده-قسمت اول واحد دین واندیشه تبیان زنجان-

 

چکيده:

يکي از واجبات و فروع دين ما که از اهميت بسياري بر خوردار است فريضه امر به معروف و نهي از منکر است که علي رغم اهميت آن خواسته يا نا خواسته در حال کم رنگ شدن است, در اين کلام بر آنيم تا با بررسي جايگاه و منزلت فقهي آن آشنايي لازم براي عمل کردن به اين واجب را فراهم نماييم.

خوب است بدانيم که بعضي فقها کتاب مستقلي به آن اختصاص داده ودر مورد اين دو فريضه بحث نموده اند. و نکته ديگر وجوب آن است که به تفصيل بيان و بررسي خواهيم نمودکه اولا سمعي است يا عقلي و ثانيا عيني است يا کفايي. اين فريضه با چهار شرط علم به منکر وشناخت معروف, احتمال تاثير, احتمال تکرار و عدم وجود مفسده واجب شده و به هيچ عنوان قابل سقوط نيست و در سه مرتبه قلب, لسان, وضرب وجوب دارد.

مقدمه:

با توجه به اين که جامعه بستري است براي تربيت افراد, لذا اسلام اهميت و اهتمام فراواني به مسايل اجتماعي دارد تا آن جا که فريضه اي مانند امر به معروف و نهي از منکر را که دستوري جامعه ساز است از فروض و واجبات قرار داده است و به عنوان يکي از فروع دين مطرح ساخته است.

اما اين فريضه خود مرتبه اي از جهاد است و جهاد به معناي اعمش شامل آن نيز مي شود لذا برخي فقها آن را در ادامه و از لواحق کتاب جهاد قرار داده اند.

اما کلمه معروف فقط شامل واجب و کلمه منکر فقط شامل حرام است و لذا امر به معروف فقط در کارهاي واجب واجب است و نهي از منکر فقط در کارهاي حرام واجب مي شود لذا امر به مستحب و نهي از مکروه واجب نيست بلکه مستحب است.

اما در مورد وجوب آن برخي وجوب اين فريضه را شرعي مي دانند واستدلال به آيات و روايات مي کنند و برخي هم مي گويند وجوب آن عقلي است و از باب قاعده لطف واجب گرديده است بدين معنا که امر به معروف و نهي از منکر لطف مي باشند در انجام واجبات و ترک محرمات ودر علم کلام ثابت شده است که لطف بر خداوند واجب است تا غرض از تکليف حاصل گردد.

بعد از اين بحث اختلاف مي شود در اين که اين وجوب عيني است يا کفايي که عدهاي از فقها با استدلال به عموم آيات و روايات وجوبش را عيني مي دانند ودر مقابل عده اي ديگر استدلال به اين آيات را با توجه به وجود معارض در اثبات مطلوبشان کافي ندانسته اند و اين گونه استدلال نموده اند که غرض انجام واجب و ترک حرام است بدون اين که مباشرتا از کسي خواسته شده باشد لذا با حصول غرض تکليف ساقط مي شود.

اما تعلق وجوب به آن شرايطي را مي طلبد که عبارتند از علم وشناخت نسبت به واجب وحرام, احتمال تاثير داشتن امر يا نهي نسبت به فاعل منکر, احتمال تکرار فعل توسط فاعل منکر, وجود کفسده وضررجاني يا مالي براي آمر يا ناهي. اما پس از وجوب هم مراتبي داريم که يکي انکار با قلب است که به هيچ عنوان از مکلف ساقط نمي شود, مرحله بعد باز داشتن با زبان و مرحله سوم جرح وضرب است که در جايي که نياز به خونريزي باشد اذن امام لازم است و بدون آن ممکن نيست.

جايگاه امر به معروف و نهي از منکر در کتب فقهي

قبل از شروع بحث لازم است مقدمه اي در باب امر به معروف و جايگاه آن در کتب فقهي ذکر نماييم.

مبحث امر به معروف ونهي از منکر در کتب فقهيه بعد از پايان کتاب جهاد قرار داده اند بلکه بعضي از فقها مثل شهيد در کتاب لمعه در ضمن کتاب جهاد به عنوان يک فصل از آن بحث کرده اند و در کتاب مستقلي به عنوان امر به معروف و نهي از منکر از آن بحث نکرده اند.

اين بحث را ابتداء محدثين مانند كلينى در كافى ج 5 و به تبع ايشان فقها در دنباله مباحث جهاد و جزء فصول آن كتاب قرار داده‏اند به اين لحاظ كه خود يك نوع جهاد و مبارزه در راه خدا بشمار مى‏رود و در حديث نبوى آمده است: ان افضل الجهاد كلمة عدل عند امام جائر كافى ج 5 ص 60. و به تعبير ديگر جهاد داراى مراتبى است همان طور كه امر بمعروف و نهى از منكر چنين است و آخرين مرتبه آن سه، جهاد مصطلح است كه در آن شمشير بكار مى‏رود و ساير مراتب آن، امر بمعروف و نهى از منكر اصطلاحى است و در هر حال، هدف از هر سه امر، نشر حق و عدالت و طاعت، و جلوگيرى از ستم و معصيت است. 1

مطلب ديگر که بايد به آن اشاره نمود اين است که اکثر علما مانند علامه حلي در کتاب تذکره و قواعد2, امر به معروف و نهي از منکر را به همين اسم عنوان کرده اند ولي بعضي مانند شهيد اول در کتاب دروس تحت عنوان کتاب الحسبه بحث کرده اند.3

سر اين اختلاف در تعبير اين است: آنان که به طور مستقل امر به معروف و نهي از منکر را مطرح ساخته اند ممکن است نظرشان شدت اعتنا به شأن و اظهار اهميت به اين دو واجب در اسلام باشد چنان که از قرآن مجيد و احاديث شريفه, تأکد و وجوب آن معلوم مي شود و اما آن که در طي کتاب حسبه ذکر کرده اند براي اين است که آن دو واجب, از جمله اموري است که حتما بايد اقامه شود و تعطيل آن جايز نيست چه آن که امور حسبي اموري است که نبايد به زمين بماند و هرکسي بايد در انجام آن بکوشد و اقدام کند. 4

معناي لغوي مفردات امر به معروف و نهي از منکر:

يکي از بحث هايي که قبل از ورود به اصل موضوع بايد به آن پرداخت آشنايي با مفردات امر به معروف و نهي از منکراست در تفسير شاهي مفردات آن به اين صورت ذکر شده است:

بدان كه امر عبارتست از طلب فعل از آن حيثيت كه فعل است بر وجه عاليت و نهى طلب عدم فعل است بر وجه مذكور يا طلب بازداشتن از فعل از آن حيثيت كه باز داشتن است از فعل بر وجه مذكور على اختلاف القولين. و مشهور آنست كه مراد از معروف فعليست كه مشتمل باشد بر صفت راجحه خواه واجب باشد و خواه مندوب و مراد از منكر فعل حرام است. 5

البته همان گونه که در تعريف آمده است در اعتبار علو يعني اين که شخص آمر خودش را در مرتبه بالاتري از مأمور ببيند اختلاف است که مفصل اين بحث در کتب اصول آمده است.

اما معروف در لغت به معناي شناخته شده است و کلمه منکر يعني ناشناخته, البته تعريف ديگري که بسياري از علما و از جمله محقق حلي در کتاب شرايع الاسلام در مورد معروف و منکر آورده اند جامع تر از تعريفي است که در تفسير شاهي آورده شده است: المعروف هو كل فعل حسن اختص بوصف زائد على حسنه إذا عرف فاعله ذلك أو دل عليه و المنكر كل فعل قبيح عرف فاعله قبحه أو دل عليه 6 يعني معروف فعل حسني است که اختصاص به وصف زايدي علاوه بر حسنش دارد وقتي که فاعلش حسن آن را بشناسد يا به آن راهنمايي شده باشد و منکر فعل قبيحي است که فاعلش قبح وبدي آن را شناخته يا به آن راهنمايي شده باشد(البته توسطشارع).

مرحوم صاحب جواهر الکلام در کتاب خويش آورده اند که: المراد بالحسن الجائز بالمعنى الأعم الشامل لما عدا الحرام 7 منظور از حسن، جواز به معناي اعم است که شامل واجب، مستحب، مباح و مکروه مي باشد. و منظور از وصف زائد همان رجحان است که مباح و مکروه را از تعريف خارج مي کند. به عبارت ديگرآن صفت زائداين است که انسان به انجام دادن آن کار از ناحيه شارع مقدس ونيز از ناحيه عقل و فطرت دعوت شده است, بنابر اين معروف شامل کارهاي واجب و مستحب مي شود.

و منظور از اين که فاعلش آن حسن را بشناسد إذا عرف فاعله ذلك بنابر آن چه شهيد ثاني تفسير کرده اند حسن و قبح عقلي است چرا که اين دو به واسطه عقل شناخته مي شوند و شهيد دل عليه را هم براي داخل کردن حسن و قبح سمعي دانسته اند با اين استدلال که معرفت اين دو متوقف بر دال و راهنماست که اين دال و راهنما خداوند متعال،نبي يا قائم مقام نبي است. و أراد بقوله في التعريف: إذا عرف فاعله ذلك الحسن و القبيح العقليين؛ لأنّهما يعرفان بالعقل.

و بقوله: أو دُلّ عليه إدخال الحسن و القبيح السمعيين؛ لتوقّف معرفة حسنهما و قبحهما على الدالّ، و هو الله تعالى و النبي أو من يقوم مقامه. 8

ومنظور از منکر هم فقط حرام مي باشد و مکروه, منکر نمي باشد.

نویسنده : رضا موذني

منبع :راسخون


گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/Religion_Thoughts.html

پي نوشت ها :

1. ترجمة الجمل و العقود في العبادات، ص: 377

2. تذكرة الفقهاء، ج‏9، ص: 437 و قواعد الأحكام في معرفة الحلال و الحرام، ج‏1، ص: 524

3. الدروس الشرعية في فقه الإمامية، ج‏2، ص: 47

4. النضيد, ج8, ص:128

5. تفسير شاهي، ج‏2، ص: 99.

6. شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام، ج‏1، ص: 311

7. جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج‏21، ص: 357

8. حاشية شرائع الإسلام، ص: 322

 

منابع و مآخذ:

1. قرآن کريم

2. جرجانى، سيد امير ابو الفتح حسينى، تفسير شاهي، چاپ اول، تهران‏، انتشارات نويد، 1404 ه ق‏‏

3. حلّى، ابن ادريس، محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوي لتحرير الفتاوى، چاپ دوم‏، قم، دفتر

انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1410 ه ق‏‏

4. حلى، علامه حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، تذكرة الفقهاء، چاپ اول، قم‏، مؤسسه آل البيت عليهم السلام‏، 1414 ه ق

5. حلى، علامه حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، مختلف الشيعة في أحكام الشريعة، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1413 ه ق‏

6. حلّى، محقق نجم الدين جعفر بن حسن، شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، ‏قم، ‏مؤسسه اسماعيليان، 1408 ه ق‏

7. خراسانى، واعظ زاده محمد،ترجمة الجمل و العقود في العبادات، نرم افزار جامع فقه اهل‏البيت عليهم‏السلام

8. راوندى، قطب الدين سعيد بن عبداللَّه بن حسين، فقه القرآن، چاپ دوم، ‏قم، ‏مكتبة آية الله المرعشي النجفي- رحمه اللة، 1405 ه ق‏

9. شهيد ثانى، زين الدين بن على بن احمد عاملى، حاشية شرائع الإسلام، چاپ اول، قم، دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم‏، بي تا

10. شهيد ثانى، زين الدين بن على بن احمد عاملى, الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية, چاپ چهارم, قم, مجمع الفکر الاسلامي,1428 ه ق

11. طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن، الاقتصاد الهادي إلى طريق الرشاد، نرم افزار جامع فقه اهل‏البيت عليهم‏السلام

12. قاروبي, شيخ حسن, النضيد في شرح روضه الشهيد, چاپ نهم, قم, انتشارات داوري, 1428 ه ق

13. نجفى، صاحب الجواهر، محمد حسن بن باقر، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، چاپ هفتم، بيروت, دار إحياء التراث العربي، بي تا

 

توجه : این مقاله توسط سیستم نرم افزاری واحد های وب سایت گردآوری شده است و تبیان زنجان ادعای مالکیت این محتوا را نداشته و صرفاً جهت ارتقای سواد عمومی منتشر گردیده است .تبیان زنجان یک وب سایت عمومی اطلاع رسانی میباشد. در صورتی که تولید کننده اصلی این محتوا میباشید و مایل نیستید در وب سایت تبیان زنجان این مطلب در دسترس عموم قرار گیرد لطفا از لینک ' ارسال گزارش ' زیر نسبت به ارسال درخواست خود اقدام فرمایید .
ارسال گزارش
آرشیو های مرتبط : امر به معروف , نهي از منکر , فروع دین ,
  

12345
 
0 نفر به اين مطلب راي داده اند
میزان متوسط :0.0 از 5

اين مطلب تا چه ميزان مورد قبول شما واقع شد ؟
 نام و نام خانوادگی : 
آدرس Email :             
کد درون تصویر را وارد نمایید                       
 
 12345 
ضعيفعــالی
ضمن تشکر از توجه شما به این مطلب , نظرات سازنده شما در هر مطلب را صمیمانه ارج نهاده و آنرا به عنوان مرجعی قابل اعتماد جهت پیشرفت و ترقی اطلاع رسانی در فضای گفتمانی مناسب , می دانیم و اميد داريم بتوانيم از حسن نظر شما در راستاي افزايش سطح ارائه محتوا و خدمت رساني بهره گيريم.
نظر شما پس از بررسی توسط بخش محتوا, قابل روئیت برای عموم خواهدبود .
(توجه: تایید نظرات به معنی قبول و یا تایید محتوای آن  از سوی تبیان زنجان نمی باشد )

 
 

181227
© 2004-2009 Tebyan. The content is copyrighted to Tebyan Cultural and Information center and may not be reproduced on other websites.