مسابقه دین و اندیشه خانه قرآن باشگاه کاربران جامعه ورزشی خانواده خوشبخت دنیای کودکان آشپزی و تغذیه موبایل دانش و تکنولوژی مجله سلامت سیاست گردشگری
دنیای عکس و عکاسی اقتصاد زنان ادبیات هــنر سینما و تلویزیون بزرگان و مشاهیر مهدویت سرگرمی دانلود نرم افزار مرکز کتاب پایگاه ها جستجو روابط عمومی مقالات
   
صفحه اصلی وب سایت فید مطالب وب سایت عضویت رایگان در وب سایت جستجو در وب سایت سوالات رایج نقشه وب سایت درباره ما تماس با ما  
حتما ببنید
دعا کنم یا نماز مستحبی بخوانم؟
از عملیات خیبر چه می دانید؟
خرافه زدائی از فرهنگ عاشورا
درباره فلسفه اسلامی چه می دانید؟
سادات حسینی به چه کسانی می گویند؟
پیامدهای بی توجهی به نماز
برزخ چيست؟
تذکرات اخلاقي درباره حج و عمره
دقت کردید ؟؟
/archive/photography/0/10/default.html
/Directory/Free-Web-Submission.html
/ItMatchOnline.html
/archive/Religion_Thoughts/the_infallibles_family/god_messengers/Muhammad_prophet/0/10/default.html
/News-Article/Help/help_for_using_tebyan/2010/12/27/16865.html
/News-Article/News_agency/public_relation_tebyan/2012/1/11/48585.html
/photo-gallery/archive/17/135/276/0/30/default.html
/Voting/public_opinion/default.html
جدیدترین مطالب این بخش

نقش مردم در انقلاب جهانی!
لزوم تشکیل حکومت از نگاه هیچ اندیشمندی پوشیده نیست. رشد و آگاهی و حضور همیشگی مردم را نمی توان در ب...

امام حیات بخش جان های پژمرده
امام همچون آب گوارا رمز حیات طیبه انسان هاست. وقتی که ظهور می کند، درهای نعمت از آسمان و زمین به رو...

ارسال مطالب به دوستان
send to freinds ارسال مطلب برای استفاده سایر دوستان

عنوان مطلب : زهدگرايي و قناعت‌ورزي در فرهنگ رضوي (ع)
 
 برای ارسال این مطلب به دوستتان لطفا منو های زبر را بدقت تکمیل و دکمه ارسال را کلیک نمایید

 
 
 
 
  
دریافت رایگان (کلیک کنید)
ارسال دعوتنامه (کلیک کنید)
بازدید ها :   143   بازدید   
تاریخ درج مطلب  25/12/1395
تغییر اندازه متن:  افزایش اندازه فونت متن    کاهش اندازه فونت متن
  چاپ این مطلب  

زهدگرايي و قناعت‌ورزي در فرهنگ رضوي (ع)

زهدگرايي و قناعت‌ورزي در فرهنگ رضوي (ع)

روشن است که مرکب سرکشِ حرص و ولع باعث تلاطم روح و اضطراب روان انسان مي شود. سيري ناپذيري، آدمي را به دردسر انداخته، نگراني و ناامني در پي دارد. از يک سو اين گونه نيست که انسان به تمام خواسته هايش برسد و از سوي ديگر، در صورتي که خواسته اي تأمين شود، چه بسا خواسته يا خواسته هاي جديدي شکل گيرد، چرا که همواره با اشباع يک ميل، زمينه ي بروز ميل يا اميال بعدي فراهم مي شود. لذا همواره شخص بايد دنبال برآورده شدن خواسته هايش باشد. شرايط اين گونه مي شود: خواسته جلو مي رود و انسان هم پشت سر او. چنين روحيه اي طمع، حرص و سيري ناپذيري نام دارد و آلام شومي پيامد آن است.

بهترين راه رويارويي با خواستن هاي مضاعف، کاستن از خواسته هاست و در اين صورت زمينه ي امنيت فکري و کاستن اضطراب فراهم مي آيد. در صورتي روحِ مضطربِ آدمي رو به راحتي مي گذارد که انسان، اعتدال را رعايت کرده، در اشباع نيازها و خواسته ها، افراط نکند و به تأمين کمتر خواسته هاي خويش اقدام کند. حضرت علي (عليه السلام) ضمن اشاره به وضعيتي مهم به نام قناعت و کفاف، کليد آرامش را اين گونه معنا مي کنند:

مَنِ اقْتَصَرَ عَلَي بُلْغَةِ الْکَفَافِ فَقَدِ انْتَظَمَ الرَّاحَةَ وَ تَبَؤَّأَ خَفْضَ الدَّعَةِ وَ الرَّغْبَةُ مِفْتَاحُ التَّعَبِ؛ آنکه به اندازه ي کفاف بسنده کرد، به آسايش دست يافت، در آرامش جاي گرفت و رغبت (افراطي)، کليد گرفتاري و مرکب رنج است (1).

صفت حرص و زياده خواهي آن است که انسان به آنچه در دست ديگران است و به او تعلّق ندارد، طمع ورزد و آن را براي خود بخواهد. مثلاً خانه اي ديد، ماشين زيبايي توجه او را جلب کرد، لباس جذّابي پيش روي او قرار گرفت که به ديگري تعلّق دارد، آزمند شده آرزو کند که اي کاش آن هم براي او بود. در اين صورت حرص، طمع و آز در او شکوفا شده، چه بسا پيامدهاي ناگواري براي حريص رقم زند. در مقابل، قناعت و کفاف وجود دارد که به شخص مي گويد:

امام علي (عليه السلام) در سخني زيبا و قابل تأمل فرمودند:

مَتَاعُ الدُّنْيَا حُطَامٌ وَ تُرَاثَهَا کُبَابٌ بُلْغَتُهَا أَفْضَلُ مِنْ أَثَرَتِهَا وَ قُلْعَتُهَا أَرْکَنُ مِنْ طَمَأْنِينَتِهَا حُکِمَ بِالْفَاقَةِ عَلَي مُکْثِرِهَا وَ أُعِينَ بِالرَّاحَةِ مَنْ رَغِبَ عَنْهَا؛ متاع دنيا، همچون خرده ريز و بي ارزش است و مال و ميراثش گُل و لاي و لجن. به قدر کفاف از آن برگرفتن، بهتر است از جمع کردن آن. دل کندن از آن آرام بخش تر است تا دل بستن به آن. فزون خواه، محکوم به فقر و درويشي است و دنيا گريز، در آرامش و آسودگي (2).

تأمّل در داستان آفرينش نکته ي ظريفي را برملا مي کند. خداوند بعد از گذر از فرشتگان و ابليس به آدم (عليه السلام) و همسرش رسيد و گويا درصدد آزمودن آن دو برآمد. خالق هستي به آن دو پيشنهاد کرد و فرمود: تمام بهشت بيکران براي استفاده ي شما مهياست. هرچه مي خواهيد بهره گيريد، فقط به يک درخت نزديک نشويد که در اين صورت از حد گذشته، ظلم کرده ايد. آدم (عليه السلام) و حوا از تمامي بهره هاي آن بهشت گذشته و به درخت ممنوعه نزديک شدند:

وَقُلْنَا يَاآدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلاَ مِنْهَا رَغَداً حَيْثُ شِئْتَما وَلاَ تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ؛ و گفتيم اي آدم، خود و همسرت در اين باغ سکونت گير[يد] و از هر کجاي آن خواهيد فراوان بخوريد و[لي] به اين درخت نزديک نشويد که از ستمکاران خواهيد بود (3).

در اينجا پرسشي رخ مي نمايد و آن اين است که چه عاملي باعث شد آن دو به درخت ممنوعه نزديک شوند؟ با يک نگاه مي توان پاسخ را در صفت حرص و طمع جستجو کرد، زيرا نهي خدا بدين معنا بود که آن درخت به آنها تعلّق ندارد، اما آنها طمع ورزي کردند. از اين رو، راحتي بهشت را از دست دادند. با توجه به شباهت زمين و آن بهشت مي توان گفت که زياده روي و پرداختن به چيزي که نياز جدي ما در آن نيست، موجب سلب آسودگي و راحتي است. پس قناعت يعني به اندازه خواستن که راهي ديگر براي کسب آرامش است. امام صادق (عليه السلام) فرمودند:

حُرِمَ الْحَرِيصُ خَصْلَتَيْنِ وَ لَزِمَتْهُ خَصْلَتَانِ حُرِمَ الْقَنَاعَةَ فَافْتَقَدَ الرَّاحَةَ وَ حُرِمَ الرِّضَا فَافْتَقَدَ الْيَقِينَ؛ از حريص دو صفت، منتفي و دو خصيصه ملازم اوست: او قناعت و رضايت ندارد، پس آرامش و يقين را از دست مي دهد (4).

هشتمين کوکب آسمان ولايت (عليه السلام) به اين حقيقت اشاره مي کند که هر کس خواهان آسودگي، امنيت و آرميدگي است، آن را در زهد و قناعت جستجو نمايد (5). همچنين فرزند آن امام همام، امام جواد (عليه السلام) فرمود که خداوند به برخي از انبياء وحي فرمود و در ضمن اين ارتباط ويژه اين نکته ظريف را به آنها گوشزد نمود که زهد و قناعت به سرعت براي انسان آرامش روحي و ثبات خاطر به ارمغان مي آورد (6). در مواعظ امام صادق (عليه السلام) مي خوانيم:

الْمُؤْمِنُ فِي الدُّنْيَا غَرِيبٌ لَا يَجْزَعُ مِنْ ذُلِّهَا وَ لَا يَتَنَافَسُ أَهْلَهَا فِي عِزِّهَا وَ قِيلَ لَهُ أَيْنَ طَرِيقُ الرَّاحَةِ فَقَالَ (عليه السلام) فِي خِلَافِ الْهَوَي؛ مؤمن در دنيا غريب است، از خواري دنيا جزع و ناراحتي نمي کند و در عزّت دنيا به ديگران فخر نمي فروشد. عرض کردند: راه آرامش کدام است؟ فرمود: مخالفت با هواي نفس و دنيا (7).

تحليلي جالب فهم مطلب را آسان تر مي نمايد؛ انسان ها سرشار از نيازند. از سوي ديگر هر نيازي منشأ شکل گيري خواستي درون انسان مي باشد. تک تک خواسته ها اقتضا و فريادي دارند؛ فرياد هر خواسته اين است که ارضا شود. انسان در پي هر خواسته اي درصدد تحقّق و ارضاي آن برمي آيد تا نيازي از نيازهاي خود را پاسخ مثبت دهد. اگر نياز و ميلي ارضا شد، نياز و خواسته ي ديگري سر برمي آورد و بر صاحبش فرياد مي کشد که آن را اشباع کند. در اين صورت سلسله نيازها و خواسته ها از پيش مي روند تا آدمي جهت تحقق آنها به دنبال آنها بدود.

ناگفته پيداست که براي تحقّق يک خواسته بايد اقداماتي انجام داد و به منظور انجام اقدامات، لازم است به افراد مختلفي مراجعه کرد. چون نيک بنگريم خواسته ها، انسان ها را به بند مي کشند و براي تحقّقشان آدميان را به ذلت. يک خواسته معادل يک قيد و يک ذلت است. لذا بهترين راه زيستنِ با عزّت، رهايي از قيد و بند خواسته ها است.

قناعت و زهدورزي، راه کاشتن از خواسته ها را به انسان نشان مي دهد. آنگاه که انسان از خواسته اي صرف نظر کند، درون خود را آزاد کرده و به آزادگي روحي و آرامش قلبي نائل مي شود، در اين صورت، مزه ي ملکوتي طمأنيه را دريافت مي کند. خداوند، جهان هستي را هم اين گونه آفريد.

زهدورزي و رهايي از طمع، انسان را به سوي گذشت و بخشندگي سوق مي دهد. انسان بي طمع يا کم طمع، مي تواند از خواسته هايش صرف نظر کند، چنان که قادر است از خطاي ديگران به راحتي بگذرد، در اين صورت روابط اجتماعي تسهيل شده و منازعه ها و پرخاشگري ها کم مي شود. حضرت رضا (عليه السلام)، زاهد را اين گونه معرفي کردند:

مُتَبَلِّغْ بِدُونِ قُوتِهِ مُسْتَعِدٌّ لِيَوْمِ مَوْتِهِ وَ مُتَبَرِّمٌ بِحَيَاتِه؛ آن کس که به کمتر از قوت زندگي قناعت کند، هميشه آماده ي رسيدن مرگ و از زندگي، خسته و ناراحت باشد (8).

هشتمين امام شيعيان (عليه السلام)، قناعت را زيبايي نفس و منشأ عزّت انسان دانستند و در وصف آن چنين فرمودند:

قناعت نفس، آدمي را نگه مي دارد و باعث عزت و قدرت آن مي شود. مسير قناعت را طي نکرد مگر کسي که يا متعبّد است و اجر آخرت مي خواهد يا کريم است و از سرزنش انسان ها دوري مي کند (9).

فرزند رسول خدا ابي الحسن الرضا (عليه السلام) درباره ي کم خواستن و قناعت کردن فرمودند:

هر کس در رزق قناعت نکند و به رزق زياد مايل باشد، خداوند هم از او عمل زياد خواهد خواست. هر کس به روزي اندک اکتفا کند، خداوند نيز درباره ي او به عمل قليل بسنده کند (10).

پي نوشت ها:

1. کليني، الکافي، ج 8، ص 18؛ صدوق، الفقيه، ج 4، ص 384؛ مجلسي، بحارالانوار، ج 66، ص 411؛ حرّ عاملي، وسائل الشيعه، ج 16، ص 18.

2. حرّاني، تحف العقول، ص 221؛ مجلسي، بحارالانوار، ج 75، ص 60.

3. بقره / 35.

4. صدوق، الخصال، ج 1، ص 69؛ مجلسي، بحارالانوار، ج 70، ص 161؛ حرّ عاملي، وسائل الشيعه، ج 16، ص 2.

5. نوري، مستدرک الوسائل، ج 12، ص 173.

6. مجلسي، بحارالانوار، ج 66، ص 238.

7. حرّاني، تحف العقول، ص 370؛ مجلسي، بحارالانوار، ج 75، ص 254.

8. ديلمي، اعلام الدين، ص 307، مجلسي، بحارالانوار، ج 75، ص 357.

9. حلواني، نزهة الناظر و تنبيه الخاطر، ص 128، ديلمي، اعلام الدين، ص 307.

10. کليني، الکافي، ج 12، ص 138، فيض کاشاني، الوافي، ج 4، ص 408. 

منبع مقاله :

فعّالي، محمدتقي؛ (تابستان 1394)، سبک زندگي رضوي (2) - مناسبات اجتماعي، مشهد: انتشارات بنياد بين المللي فرهنگي هنري امام رضا (ع)، چاپ اول

 


منبع: rasekhoon.net

 

 

توجه : این مقاله توسط سیستم نرم افزاری واحد های وب سایت گردآوری شده است و تبیان زنجان ادعای مالکیت این محتوا را نداشته و صرفاً جهت ارتقای سواد عمومی منتشر گردیده است .تبیان زنجان یک وب سایت عمومی اطلاع رسانی میباشد. در صورتی که تولید کننده اصلی این محتوا میباشید و مایل نیستید در وب سایت تبیان زنجان این مطلب در دسترس عموم قرار گیرد لطفا از لینک ' ارسال گزارش ' زیر نسبت به ارسال درخواست خود اقدام فرمایید .
ارسال گزارش
آرشیو های مرتبط : امام رضا (ع) ,
  

12345
 
0 نفر به اين مطلب راي داده اند
میزان متوسط :0.0 از 5

اين مطلب تا چه ميزان مورد قبول شما واقع شد ؟
 نام و نام خانوادگی : 
آدرس Email :             
کد درون تصویر را وارد نمایید                       
 
 12345 
ضعيفعــالی
ضمن تشکر از توجه شما به این مطلب , نظرات سازنده شما در هر مطلب را صمیمانه ارج نهاده و آنرا به عنوان مرجعی قابل اعتماد جهت پیشرفت و ترقی اطلاع رسانی در فضای گفتمانی مناسب , می دانیم و اميد داريم بتوانيم از حسن نظر شما در راستاي افزايش سطح ارائه محتوا و خدمت رساني بهره گيريم.
نظر شما پس از بررسی توسط بخش محتوا, قابل روئیت برای عموم خواهدبود .
(توجه: تایید نظرات به معنی قبول و یا تایید محتوای آن  از سوی تبیان زنجان نمی باشد )

 
 

184152
© 2004-2009 Tebyan. The content is copyrighted to Tebyan Cultural and Information center and may not be reproduced on other websites.