مسابقه دین و اندیشه خانه قرآن باشگاه کاربران جامعه ورزشی خانواده خوشبخت دنیای کودکان آشپزی و تغذیه موبایل دانش و تکنولوژی مجله سلامت سیاست گردشگری
دنیای عکس و عکاسی اقتصاد زنان ادبیات هــنر سینما و تلویزیون بزرگان و مشاهیر مهدویت سرگرمی دانلود نرم افزار مرکز کتاب پایگاه ها جستجو روابط عمومی مقالات
   
صفحه اصلی وب سایت فید مطالب وب سایت عضویت رایگان در وب سایت جستجو در وب سایت سوالات رایج نقشه وب سایت درباره ما تماس با ما  
حتما ببنید
بیانات حضرت آیت الله خامنه ای مدظله
دقت کردید ؟؟
/ItMatchOnline.html
/News-Article/Help/help_for_using_tebyan/2010/12/27/16865.html
/Voting/public_opinion/default.html
http://news.tebyan-zn.ir/
/photo-gallery/archive/17/135/276/0/30/default.html
/Directory/Free-Web-Submission.html
/News-Article/News_agency/public_relation_tebyan/2012/1/11/48585.html
/archive/Religion_Thoughts/the_infallibles_family/god_messengers/Muhammad_prophet/0/10/default.html
جدیدترین مطالب این بخش

جنبش حزب الله لبنان
جنبش‌های اجتماعی و سیاسی به رفتار گروهی برای نیل به یک هدف اجتماعی یا مقاومت در برابر دگرگونی در یک...

رویدادهای 21 بهمن ماه 57
با آغاز درگيري مسلحانه، پرسنل انقلابي نيروي هوايي براي تسليح مردم در ازاء كارت پايان خدمت سربازي، ي...

ارسال مطالب به دوستان
send to freinds ارسال مطلب برای استفاده سایر دوستان

عنوان مطلب : جنبش حزب الله لبنان
 
 برای ارسال این مطلب به دوستتان لطفا منو های زبر را بدقت تکمیل و دکمه ارسال را کلیک نمایید

 
 
 
 
  
دریافت رایگان (کلیک کنید)
ارسال دعوتنامه (کلیک کنید)
بازدید ها :   131   بازدید   
تاریخ درج مطلب  24/1/1396
تغییر اندازه متن:  افزایش اندازه فونت متن    کاهش اندازه فونت متن
  چاپ این مطلب  

جنبش حزب الله لبنان

جنبش حزب الله لبنان

مقدمه

جنبش های اجتماعی و سیاسی به رفتار گروهی برای نیل به یک هدف اجتماعی یا مقاومت در برابر دگرگونی در یک جامعه اطلاق می شود. یکی از اشکال جنبش های اجتماعی، جنبش های اسلامی است. موضوع تجدید حیات اسلامی یکی از عمده ترین پدیده های صحنه ی جهانی است و تحلات چند دهه ی اخیر در حوزه ی جهان اسلام به ویژه در منطقه ی خاورمیانه در پاسخ به تحولات جهانی و بنیادگرایی اسلامی بوده است. درا ین میان جنبش های شیعی نوع خاصی از جنبش های اسلامی به شمار می رود که در راستای احیا و استقرار اندیشه های تشیع و مبارزه با حکومت های فاسد زمان به پا خواسته اند و محرومیت های سیاسی و اقتصادی که بر شیعیان اعمال شده عامل مهمی در تسریع این حرکت هابه حساب می آیند.

شیعیان در نقش بزرگترین و کهن ترین گروه مذهبی لبنان نه تنها قدمتی طولانی دارد بلکه در سال های اخیر نقش مهمی در حیات سیاسی این کشور دارند، با این وجود در دوره های گوناگون گذشته از موقعیت شایسته سیاسی و اقتصادی برخوردار نبوده است دو عامل: 1) اشغال جنوب لبنان توسط اسرائیل درسال 82 و به دنبال آن مهاجرت ساکنان شیعی این مناطق به محله های فقیرنشین بیروت؛ 2- بی تحرکی زعما و دولت لبنان در تامین امنیت در جنوب لبنان و یا رسیدگی به مشکلات اقتصادی شیعیان؛ باعث شد تا شیعیان برای رهایی خود به دنبال رهبری جدید باشند بنابراین ما ظهور جنبش های شیعی با ایدئولوژی و رهبری منابع خارجی (ایران و عراق) را در ا ین زمان شاهد هستیم.

جنش انقلاب حزب الله لبنان، یکی از مشهورترین و تاثیرگذارترین این جنبش ها است. در شرایطی که لبنان در آتش جنگ داخلی می سوخت، ارتش اسرائیل در ژوئن 1982، تهاجم گسترده ای را به لبنان آغاز کرد و نیمی از خاک این کشور را به اشغال خود در آورد. در واقع شکست گروه های فلسطینی و احزاب چپ لبنان در مقابله با این تهاجم، شکست نظریه های ملی گرایی عربی و ایدئولوژی های چپ (کمونیسم، بعث، ناصریسم و ...) را درپی داشت و زمینه را برای ظهورحزب الله لبنان به عنوان تنها گزینه، برای مقابله با این تجاوزات فراهم ساخت.

حزب الله علاوه بر اینکه سدی در برابر توسعه طلبی های اسرائیل شده است و بخش بزرگی از جنوب لبنان را از تصرف رژیم صهیونیستی خارج ساخته، تا حدود زیادی نیز موفق شده است تا سیاست های استعماری اسرائیل و حامیانش را در تفرقه افکنی میان دولت ها و ملت های اسلامی با چالش روبرو سازد و نقش گسترده ای درهمگرایی مسلمانان داشته است. در اینجا به شناخت کلیات این جنبش پرداخته می شود.

الف- تاریخچه و کلیات پیدایش جنبش حزب الله لبنان

1- تاریخچه شکل گیری جنبش حزب الله لبنان

پس از شکل گیری رژیم صهیونیستی در سال 1948 که منجر به اشغال قسمت قابل توجهی از سرزمین فلسطین گشت، بخش هایی از جنوب لبنان نیز توسط متجاوزان اسرائیلی به اشغال درآمد و حتی قرارداد متارکه که در سال 1949 بین اسرائیل و لبنان منعقد شد نتوانست به اشغالگری این رژیم پایان بخشد. از این رو درسال های بعد نیز حملات و تهاجمات رژیم غاصب صهیونیستی به سرزمین لبنان تداوم یافت تا آنکه در ژوئن سال 1982 این رژیم با تهاجیم گسترده، بخش عظیمی از جنوب لبنان از جمله پایتخت این کشور یعنی بیروت را به محاصره درآورد.

این حمله ی وسیع تاثیر به سزایی در بسیج سیاسی و نظامی جامعه ی شیعیان لبنان داشت و نخستین جرقه های تشکیل مقاومت اسلامی در برابر اشغالگران از همین زمان زده شد. از این رو گروه های شیعی که بیشتر در شهر بعلبک مستقر شده بودند، تشکیلات واحدی را ایجاد نموده و بستر لازم برای تولد جنبش حزب الله لبنان فراهم آوردند. (2) در این زمان اختلافات سیاسی در جنبش شیعی امل بالا گرفت. این اختلافات بر سر موضع جنبش امل در برخورد با تحولات سیاسی و امنیتی لبنان و تهاجم اسرائیل به لبنان پیش آمد. در پی این اختلافات بود که تعداد بسیاری از رهبران درجه اول جنبش امل همچون سید عباس موسوی، سید حسین موسوی، شیخ صبحی طفیلی و سید حسن نصرالله از جنبش کناره گیری کرده و هسته های اولیه حزب الله را به وجود آوردند. (3)

پس از راه اندازی دوره های آموزشی- نظامی در بقاع توسط سپاه پاسداران، به تدریج هسته های مقاومت شکل گرفت. این نیروها ابتدا به بیروت که در محاصره بود، اعزام شدند. بدین ترتیب تشکیلاتی برای هدایت عملیات در بیروت تاسیس شد که با رهبران مقاومت در بقاع ارتباط مخفیانه داشت. عمده افراد هسته های خودجوش مقاومت که در جنوب لبنان و حومه جنوبی بیروت شکل گرفته بودند افراد مذهبی بودند که تجربه ی فعالیت نظامی در جنبش امل یا گروه های فلسطینی را داشتند. حزب الله ازعملیات محدود در داخل روستاهای جنوب آغاز کرد و سپس به عملیات گسترده پرداخت. (4)

در واقع مجموعه های متفرق اسلام گرایی که در بعبلک گرد هم آمده بودند، علی رغم این که هر یک درک خاصی از نحوه ی برخورد با جامعه و رویدادهای لبنان داشتند اما به علت شرایط خاص زماین ارها ی جز ادغام و وحدت نداشتند. از طرف دیگراین مجموعه ها در دو موضوع اتشارک نظر داشتند و آن اعتقادبه ولایت فقیه و پیروی از امام خمینی (ره) و مقابله با رژیم صهیونیستی بود. علاوه براین دریافته بودند که با بهره گیری از تجارب و موفقیت های انقلاب اسلامی ایران می توانند تشکیلاتی جدید برای تحقق بخشیدن به تئوری های اسلامی و اهداف مورد نظر خود ایجاد نمایند. در پرتو این تحولات حزب الله ظهور یافت. (5)

حزب الله در ابتدای فعالیت مقاوت علیه ارتش رژیم صهیونیستی، روش مسمحه و گذشت را در برخورد با افرادی که به گونه ای با ارتش این رژیم ارتباط داشتند،در پیش گرفت؛ زیرا در آن تاریخ، هدف حزب الله این بود که ثابت کند ارتش رژیم صهیونیستی دشمن است و نه دوست. علاوه بر این، در پیش گرفتن چنین سیاستی نه تنها برای جذب داوطلبان مقاومت، بلکه برای تضمین و تداوم مبارزه با دشمن نیز امری لازم و ضروری برای حزب الله بود. بدین ترتیب حرکت نظامی حزب الله در قالب مقاومت اسلامی شکل گرفت. (6)

مقاومت لبنان از زمان آزاد سازی جنوب دریافته بود که چنگ با رژیم صهیونیستی پایان نیافته و عقب نشینی این رژیم از جنوب لبنان فصل آخر نبرد نبوده و نخواهد بود. در این زمینه تفاوتی در برآورد حزب الهل درباره آینده ی درگیری با رژیم صهیونیستی وجود ندارد، چه این برآورد، لبنانی محض بوده باشد، یعنی در رابطه با مطالبات لبنان برای باز پس گیری مزارع اشغال شده شبعا، آزادی اسرا و زندانیان، دریافت نقشه میدان های مین باشد؛ یا برآوردن فوق لبنانی در رابطه با نبرد اعراب با صهیونیسم؛ اما در موقعیت جنوب لبنان و حزب الهل باشد. به هر حال نتایج حاصله از این برآورد حزب الله (مقاومت) را به سوی استراتژی خاصی سوق داد. (7)

عملیات نظامی حزب الله بر ضد ارتش اسرائیل به تدریج افزایش چشمگیری یافت تا اینکه شاخه ی نظامی آن استواری لازم را پیدا کرد. در این هنگام حزب الله برایب حفظ دستاوردهای سیاسی خویش در لبنان، برای اولین بار در 6 ژانویه 1984 به طور رسمی بیانیه ای نظامی را با امضای مقاوت اسلامی منتشر ساخت. این اقدام، اولین گام حزب الله در ورود به صحنه ی مبارزات سیاسی- اجتماعی بود. (8)

از سال 1988 میلادی، این جنبش عملاً به نوعی مقاومت کیفی و خاص در جنوب لبنان دست زد. این مقاومت بی سابقه با واکنش شدید رو به رو شد. اولین چالش و برخورد شدید حزب الله با رژیم صهیونیستی در سال 1992 میلادی روی داد که به نتیجه نرسید. در دومین درگیری در آوریل 1996 میلادی، رژیم صهیونیستی به مدت 16 روز واضع حزبا لهل را بمباران کرد، اما باز هم موفق به نابودی حزب الله نشد؛ زیرا حزب الله نیز تا آخرین لحظه به آتش این رژیم پاسخ داد، لذا رژیم صهیونیستی به ناچار به امضای تفاهم نامه آوریل 1996 میلادی تن داد و عملا مشروعیت مقاومت در جنوب لبنان را پذیرفت. در تدوین این تفاهم نامه بازگیران منطقه ای و بین المللی از جمله آمریکا، فرانسه، ایران و سوریه دخالت داشتند.

سرانجام، روند مقاومت در ما می سال 2000 میلادی در زمان نخست وزیری ایهود باراک، ارتش رژیم صهیونیستی را وادار به ترک خاک لبنان کرد و برای اولین بار چنین پیروزی عظیمی به دست آمد. پیروزی مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی و وادار کردن این رژیم به تخلیه اراضی اشغالی بدون مذاکره و بدون گرفتن امتیاز، تحولی بی سابقه در منطقه بود. این پیروزی بر روحیه ملل منطقه و امت اسلامی تاثیر گذاشت؛ آن هم زمانی که روحیه شکست ناپذیری رژیم صهیونیستی در منطقه غالب شده بود. لذا تاثیر روانی این پیروزی بسیار مهم بود. (9)

نیم نگاهی به شرایط و ساخترا سیاسی لبنان به خصوص در دوره ی شکل گیری حزب الله حکایت از آن می کند که همه ی احزاب و گروه هابا توجه به وضعیت ناامن لبنان برخورداری از نیروی نظامی و تکیه بر آن را جزء اصول و حقوق طبیعی خود تلقی می کردند. در همین چارچوب ملاحظه اقدامات حزب الله نشان می دهد که یکی از عوامل اصلی شکل گیری آن دفاع در برابر تجاوزات نظامی صهیونیست هابه لبنان بوده است.

در تبیین مشروعیت دفاع توسط حزب الله ابتدا باید به بررسی اجمالی جایگاه مقابله به مثل در نظام دفاعی اسلام پرداخته شود. در این باره باید گفت که اقدمات مقابله به مثل و تلافی جویانه حزب الله لبنان در پاسخ به نسل کشی و تهاجمات غیرانسانی و غیرقانونی رژیم صهیونیستی به کشورشان، تنها جنبه ی دفاعی و بازدارندگی داشته و در چارچوب مقررات نظام دفاعی اسلما و حقوق بین الملل است. به طور کلی جنگ دفاعی در اسلام به منظور رفع جمله، سرکوب پیمان شکنان و تجاوزگران بیگانه، بیرون راندن آنان از سرزمین های اشغالی، دفاع از جان و مال مسلمانان و عقیده و مرام اسلامی است: و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند جهاد کنید .(10) هر جا مشرکان را یافتید بکشید و از شهر و دیارشان برانید، چنان که آنان شما را از وطن آواره کردند(11) . به بیان دیگر حق مقابله به مثل یکی از راهکارهای دفاعی اسلام است که به دلایل متعدد عکس العملی منطقی، منصفانه و مشروع است.

در حقیقت مقابله به مثل اولاً نوعی مجازات متجاز است، لذا عادلانه و منطقی است. ثانیاً نوعی دفاع مشروع است؛ اصولاً دفاع مشروع که حقی شناخته شده است،خود بر مبنای مقابله به مثل است. ثالثاً راهی قطعی جهت ریشه کن نمودن اصل تجاوز است. همچنین مقابله به مثل نه تنها یک قاعده عرفی ریشه درا بین ملت هاست بلکه در حقوق بین الملل نیز مورد تایید قرار گرفته است. (12)

در همین چارچوب با ملاحظه ی شرایط داخلی و منطقه ای و با در نظر گرفتن تجاوزات غیرانسانی و غیرقانونی رژیم صهیونیستی که با استفاده از پیشرفته ترین سلاح های نظامی منجر به تخریب گسترده ی زیر ساخته های حیاتی و کشتار وسیع مردم مظلوم لبنان شده است و همچنین شرایط تاسف بار بین المللی نظیر ناکارآمدی شورای امنیت سازمان ملل و سیاست مداخله گرایی سران آمریکا، انگلیس و برخی کشورهای رغبی در حمایت از اقدامات این رژیم و نهایتاً ضعف و وابستگی برخی دولت های منظقه که باعث جسارت یافتن و تشدید جنایات رژیم صهیونیستی به لبنان شده،مشخص می شود که مقابله به مثل حزب الله لبنان تنها راه چاره برای بازدارندگی رژیم صهیونیستی از تسلط مجدد بر لبنان و تحقق اهداف شوم آنان در قبال خاورمیانه و جهان اسلام است. (13)

انتخاب عنوان حزب الله از سوی رهبران این حزب، از یک طرف نشانگر هویت گسترده ای بود که حزب به دنبال آن بود. از طرف دیگر، جایگزین کردن مفهوم حزب الله به معنی وحدت کامل جوامع اسلامی به جای مفهوم غربی ملت- دولت بود، ازدیدگاه تئوریک و نظری نیز، هر مسلمان عضوی از امت حزب الله محسوب می شد. (14)

2- اصول و اهداف جنبش حزب الله لبنان

حزب الله سخنان خود را طی نامه ی سرگشاده ای به مستضعفان جهان اعلام کرد. سید حسن نصرالله، دبیر کل حزب الله، با ارزیابی این نامه (پس از گذشت ده سال از اعلام آن) گفت: گیام ده سال پی ما تیترهای درشت اصول، مبادی هویت و اهداف ما را در بر دارد و تغییر نکرده است:

1-حزب الله در نامه ی سرگشاده خود چارچوب فکری، رهبری، پایگاه مردمی و ... را که در راستای آن حرکت می کند، مورد تاکید قرار می دهد و در فلسفه ی فکری خود، اسلام را به عنوان خط مشی ادامه ی حیات می پذیرد و همانند آزمون حرکت در جمهوری اسلامی ایران، نظام اسلامی را مطرح می سازد، لیکن آزمون حکومت امویان و عباسیان را رد می نماید و آنها را اسلامی نمی داند.

2- سید حسن نصرالله اجرای احکام الهی اسلام را به عنوان تنها را ه حل مشکلات جوامع بشری در هر مکان و زمانی مطرح ساخته و می گوید: ما امتی هستیم پایبند به رسالت اسلام و دوست داریم که همه ی مردم و مستضعفان جهان، رسالت آسمانی اسلام را مورد بحث و بررسی قرار دهند، زیرا رسالت اسلام برای تحقق یافتن عدالت و صلح و نیز برقراری اطمینان و ثبات در جهان، رسالت صالح و درستی می باشد.

3- حزب الله معتقد است که اسلام به مثابه یک ریسمان عقیدتی و سیاسی، حزب الله را به نتمامی مسلمانان جهان مرتبط می سازد. سید حسن نصرالله اضافه می کند: ما فرزندا امت حزب الله خود را جزئی زا امت اسلام در جهان به شمار می آوریم.

4- حزب الله قرآن و سنت ائمه ی معصومین همچنین احکام و فتواهای صادره از طرف ولی فقیهی که مرجع تقلید هم می باشد و در امام خمینی رهبر انقلاب اسلامی ایران متجلی شده است، را منابع فرهنگ خود می داند و معتقد است که شخص ولی فقیه در مبارزه و رویارویی با حملات شرق و غرب علیه امت اسلام در جهان و تلاش هایی که جهت نابود ساختن مفاهیم رسالت اسلام و غارت ثروت مسلمان و استثمار استعدادها و قابلیت های امت به کار می برند تا سرنوشت مسلمانان را به دست گیرند، خط مشی سیاسی را تضمین و مشخص می سازد.

5- حزب الله تلاش می کند تا بر پایه ی دیدگاه تکامل یافته ی جامعه ی اسلامی و پذیرفته شدن اسلام به عنوان یک حکومت، احکام اسلام را به اجرا گذارد، اما حزب الله در اجرای این امر، کاربرد خشونت و اجبار مردم را در می کند و نمی خواهد اسلام بر دیگران تحمیل شود،تحمیل عقاید و نظام های دیگران را هم نمی پذیرد و تمایل ندارد که اسلام با زور در لبنان حکومت کند. (15)

در واقع حزب الله لبنان در پی تاثیرپذیری ایده هاو آموزه های انقلاب اسلامی ایران و اندیشه های امام خمینی (ره) تشکیل شد. از اهداف اعلامی و اعمالی مهم حزب الله لبنان مبارزه با اسرائیل تا آزادی قدس و لبنان و همچنین احقاق حقوق سیاسی واجتماعی طایفه ی شیعه در جامعه ی چند طایفه ای لبنان است. (16) در مجموع جنبش حزب الله مبانی اعتقادی و روش عملی خود را از اصول اسلام می گیرد. لذا ضرورت تحرک سیاسی همه طبقات مردم برای به دست گرفتن زمام امور کشور و عدم سلطه بیگانگان را ضروری مید اند. همچنین جهاد علیه اشغالگران را واجب شرعی می داند. از این رو مبارزه با اسرائیل سرلوحه فعالیت حزب الله است. (17)

3- ایدئولوژی و رهبران جنبش حزب الله لبنان

بدون تردید هر حرکت بشری اعم از فردی و اجتماعی براساس پایه فکری یا اعتقادی صورت می پذیرد و این اصل در خصوص نهضت هااز اهمیت ویژه ای برخوردار است. عقیده و ایدئولوژی بنیادی ترین عنصر پیدایش اتسمرار حیات نهضت هابه شمای می رود و همه ی گفتارها، فعالیت ها، مبارزات، استراتژی هاو اهداف، هم آهنگ با آن و نشات یافته از چنین منبعی است. هیچ جنبشی بدون ایدئولوژی نبوده و جنبش حزب الله نیز خارج از این مقوله نیست. (18)

مسئولان حزب با پیروی از ایدئولوژی اسلام شیعی و برگفته از اندیشه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) به سمت توسعه اصول گرایی اسلامی، روحیه جهادی،مبارزه با ظلم و قدرت های استعماری و بخصوص رژیم صهیونیستی فعالیت خود را در لبنان گسترش دادند. ایدئولوژی حزب الله در عین حال که توسط سید محمد حسین فضل الله و دیگر روحانیون فرمول بندی شده، از نوشته های آیت الهل محمد باقر صدر و امام خمینی (ره) و تجربه های انقلاب ایران مشتق شده است. در اصل حزبا لهل با نظریه ی ولایت فقیه که توسط امام خمینی (ره) در رساله ی مشهور وی درباره ی حکومت اسلامی مطرح شده است، موافق است. مفروضات اصلی آن مطابق اعتقاد شیعه است که در آن بر انتقال قدرت به ولی فقیه در زمان غیبت امام دوازدهم تاکید می کنند. (19)

برای جنبش حزب الله الگوی رهبریب جمعی به جای رهبریب فردی انتخاب شد. کادر رهبری شورا نام گرفت و تعداد اعضای ان که انتخاب آن هاپس از مشورت با فعالان اصلی حزب صورت می گیرد، در دورههای مختلف، متفاوت بود. شورا درآغاز رئیس یا دبیر کل نداشت و این شکل تشکیلایت هفت سال طول کشید، اما با اعلان نامه سرگشاده درس ال 1985، سمت سخنگوی رسمی ایجاد شد تا نیزا به مراودات سیاسی رسمی و اعلام مواضع حزب برآورده شود.

با پیشرفت فعالیت ها، نیاز به اصلاح ساختار تشکیلاتی شورا و روش انتخاب اعضای آن احساس شد و لذا در آیین نامه داخلی که بعداً تصویب شد، تعداد اعضای شوار نه نفر تعیین شد که برای یک سال، از سوی کادرهای اصلی که در جایگاه مسئول بخش یا بالاتر از آن هستند، انتخاب می شوند. شورا نیز دبیر کل را از میان اعضای خود انتخاب می کند و سایر وظایف به بقیه اعضا، براساس انتخابات ذکر شده در آیین نامه داخلی تقسیم می شود. (20)

در نگاهی اجمالی به ساختار تشکیلاتی حزب الله در می یابیم که این جنبش از یک شورای رهبری، دبیر کل و جانشین دبیر کل به همراه 6 نفر شورای سیاسی، جهادی، اجرایی،قضایی، برنامه ریزی و پارلمانی تشکیل شده است.

شورای سیاسی متشکل از مسئولان بخش های مربوط به جریانات و مسائل سیاسی گوناگون و اعضای کمیته تحلیل است و وظیفه ارائه تحلیل های سیاسی را به شورا دارد و نیز برقراری تماس و ارتباط با نیروهای سیاسی و حزبی مختلف را پیگیری می کند. شورای جهادی در بر گیرنده مسئولان پیگیری عملیات مقاومت علیه اشغال و همه امور مرتبط به آن، از آماده سازی، آموزش نظامی، تجهیز و پشتیبانی و مانند آن است. شورای فعالیت های پارلمانی شامل نمایندگان حزب در مجلس است و امور فراکسیون وفاداری به مقاومت را پیگیری می کند و به بررسی پیش نویس و پیشنهادهای مربوط به لوایح و طرح های قانونی ارائه شده به مجلس نمایندگان می پردازد. همچنین پیگیری امور مناطق، شهروندان و ارتباط با مسئولان دولتی و دستگاه های مختلف اداری بر عهده این شورا است، علاوه بر آن که هماهنگی نمایندگان با مواضع سیاسی حزب را به گونه ای که موظف به اعلام آن در مجلس نمایندگان وملاقات هاواظهار نظرهای خود باشند، در دستور کار خود دارد. شورای اجرایی از مسئولان واحدهای فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و سندیکایی و بخش مشاغل آزاد و مانند آن و نیز مسئولان مناطق تشکیل شده است. این شورا مسئول فعالیت هاو اقدامات اجرایی مرتبط با سازمان حزب و موسسات و نهادهای مختلفی است که دارای شورای اداری است. در شورای قضایی نیز مسئولان قضایی مناطق که همراه با افراد حزب الله عهده دار پیگیری فصل خصومت، اظهار نظر در تجاوز از حدود شرعی و اعاده حقوق به صاحبان آنها هستند، عضویت دارند.

هر یک از اعضای شوارها در رده مسئول واحد است و بر کمیته از متصدیان قسمت هابرای پیگیری ماموریت های محول شده نظارت دارد. ساختار تشکیلاتی نیز از طریق بخش هاو دایره های مختلف تا ارتباط با عناصر مجاهد تشکیلاتی یا عناصر بسیج و هواداران گسترش می یابد.

شورا نیز در راس هرم است و اهداف، ساست هاو پیگیری برنامه های عمومی فعالیت حزب واتخاذ تصمیم های سیاسی را بر عهده دارد. دبیر کل مسئولیت مدیریت، نظارت، هدایت و هماهنگی میان روسای شوراها و اعضا و بالاخره اعلام مواضع حزب و رهبربی آن را به دوش می کشد. (21)

شیخ صبحی طفیلی در نخستین شورای منتخب که به لحاظ ترتیب زمانی، چهارمین شورای حزب بود، در پنجم نوامبر 1989 به عنوان اولین دبیر کل انتخاب گردید. در دومین کنگره این حزب که در مه 1991 برگزار گردیدف شیخ صبحی طفیلی از پستس دبیر کلی و از شورای رهبری حزب نیز کناهر گیری کرد و به جای او سید عباس موسوی به عنوان دبیر کلی حزب و سید حسن نصرالله به ریاست شورای اجرایی انتخاب شدند. (22)

اسرائیل در فوریه 1992 طی یک عملیات تروریستی، سید عباس موسی را به همراه خانواده اش به شهادت می رساند. در پی این حادثه سید حسن نصراله به اتفاق ارایا عضای شورای مرکزی حزب در حالی که 32 سال داشت به عنوان سومین دبیر کل حزب الله انتخبا شد و دردوره های پیاپی پس از آن تا دورهی هفتم (آگوست 2004) دبیر کلی او تجدید شد و تاکنون نیز ادامه دارد. در این مدت، دو اصلح در نظام شورا صورت گرفت. ماموریت شورا به سال سال افزایش یافتو انحصار انتهخاب دبیر کل به دو دوره متوالی برداشته شد و به دبیر کل حق نامزدی وانتخاب شدن برای دوره های متوالی متعدد داده شد. (23)

4- مولفه های داخلی و خارجی موثر بر جنبش حزب الله لبنان

جنبش های اسلامی در خلا به وجود نیامد و درخلا رشد نمی کنند. هر جنبش اسلام گرا در محیط اجتماعی خاص خود ظهور و رشد پیدا می کند و از شرایط سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محیط خود تاثیر می پذیرد. بنابراین برای شناخت هر گره اسلام گرا باید به شرایط محیطی آن توجه شود. به رغم وجود عوامل و انگیزه های عقیدتی ثابت که محرک اقدام جمعی گروه های اسلام گرا می شود، شکل و جهت این اقدام جمعی اسلام گرایانه را عوامل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی متعدد تعیین می کنند. (24)

جنبش حزب الله لبنان در آغاز در پی تهاجم رژیم صهیونیستی به لبنان در سال 1361 به وجود آمد و به تدریج به یکی از رادیکال ترین و انقلابی ترین تشکل های سیاسی در جهان اسلام تبدیل شد. می تون گفت مولفه های داخلی و خارجی نظیر آموزه های رادیکال انقلاب اسلامی ایران، تجاوز نظامی اسرائیل به لبنان، جنگ داخلی و فروپاشی نظام دموکراسی اجماعی، محرومیت و فقدان عدالت اجتماعی، مداخله ی کشورهای غربی در لبنان، جنگ سرد و منازعات منطقه ی و اقتدار سازمان و رهبری در دهه ی هشتاد عواملی بودند که رادیکالیسم بودن این حزب را در ادوران تسهیل می نمودند. (25) اما با شروع دهه ی 90 میلادی به تدریج چهره ی آن تغییر کرد و در مدتی کوتاه این گروه نظامی مخفی به یک حزب سیاسی علنی تبدیل شد که کلیه اصول دکوکراتیک سیاسی را رعایت می کند. عوامل اصلی که بر عملکرد حزب الله و گرایش آن به واقع بینی موثر بودند را می توان به شرح زیر برشمرد:

1- تحولات ایران در دهه ی 90 میلادی: در اواخر دهه ی 1360 ایران شاهد تحولات مهمی بود. قبول قطعنامه ی 598 از طرف ایران و پایان جنگ ایران و عراق در سال 1367، انتخاب آقای هاشمی به عنوان ریاست جمهوری و متعاقب آن اتخاذ روش های عمل گرایانه در سیاست خارجی که منجر به حمایت ایران از کویت و عربستان در جریان جنگ دوم خلیج فارس و بهبود روابط با اروپا گردید همگی بخشی از این وقایع هستند که منجر به اتخاذ روش های نرم و واقع بینانه تری توسط ایران نسبت به گذشته در محیط جهانی شده و از آنجا که حزب الله از انقلاب ایران تاثیر زیادی بر گرفته است، این عوامل به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر آن تاثر می گذاشت.

2- پایان جنگ سرد و فروپاشی نظام دو قطبی: در دوران جنگ سرد به دلیل رقابت دو ابر قدرت با یکدیگر، فضای مناسبی برای فعالیت های گروه های رادیکال در سراسر جهان فراهم شده بود، اما با فروپاشی شوروی و سقوط دولت های کمونیستی در اروپای شرقی، آمریکا توانست که یک اجماع نظر در خصوص محکومیت عملی تروریسم ایجاد کند و منازعات منطقه ای را با در نظر گرفتن منافع ملی خود فیصله دهد.

3-احیای روند مذاکرات صلح اعراب و اسرائیل: حزب الله همواره نگران نتیجه این مذاکرات بر صحنه یدالخی لبنان و آینده حزب الله بود. امام موضع حزب الله نسبت به مذاکرات صلح سیاست صبر و انتظار بود و این موضع را به خاطررعیات افکار عمومی لبنان به خصوص شیعیان جنوب این کشور اتخاذ کرده بود.

4- تحولات تشکیلاتی در درون حزب الله: در دوران جنگ داخلی بنان،حزب الله تشکیلاتی بسته و مخفی داشت و جنبه ی نظامی- امنیتی بر آن حاکم بود. اما زاسال 1368 حزب تصمیمات مهمی در خصوص تشکیلات و نحوه ی انتخاب شورای رهبری و در مجموع ساختار تشکیلاتی خود اتخاذ نمود که منجر به باز شدن و علنی شدن حزب الله در صحنه ی داخلی لبنان شد. و این خود تاثیرات زیادی بر روند و عملکرد حزب الله داشت.

5- پیمان طائف و احیای نظام دموکراسی اجتماعی: جنگ داخلی با اجرای پیمان طائف پایان پذیرفت. تحولاتی که پیمان طائف و پایان جنگ داخلی به دنبال داشت حزب الله را با واقعیت های زیر روبرو ساخت:

- جامعه ی لبنان، جامعه ای موزاییکی و طایفه ای است. هیچ طایفه ای نمی تواند بر طوایف دیگر تسلط یابد. زیرا همه ی طوایف اقلیت های دینی و نژادی هستند بنابراین همزیستی تنها راه ممکن برای همگان است.

- جریان های فرهنگی و ایدئولوژیکی در لبنان آن قدر متعدد و زیاد هستند که اجازه سلطه ی یک دیدگاه ایدئولوژیک از جمله اسلام گرایانه را بر کل کشور نمی دهند.

- شیعیان لبنان بیش ازسایر طوایف تکثر و تنوع فرهنگی، سیاسی و اجتماعی دارند و اگر چه بزرگترین اقلیت در لبنان محسوب می شوند ولی در خاورماینه اقلیتی اندک در برابر اکثریت سنی هستند.

- حزب الله با ارایه خدمات رفاهی و اجتماعی می تواند حمایت شیعیان از خود را حفظ کند و این مستلزم ورود در نظام سیاسی لبنان و کسب قدرت قانونی و بنابراین قبول نظام طایفه ای است.

بنابراین واقع گرایی نتیجه ضرورتهایی است که واقعیت های جامعه ی لبنان به حزب تحمیل کرد و حزب الله نمی تواند این واقعیت ها را تغییر دهد و باید خود را با آن هاهماهنگ سازد. (26)

روابط خارجی جنبش حزب الله لبنان

1- روابط جنبش حزب الله لبنان با سایر احزاب و جنبش ها در لبنان

در رابطه با ارتباط حزب الله با احزاب و سازمان های لبنانی باید گفت که حزب الله از ابتدای تاسیس خود با توجه به هم پیمانی نیروهای شبه نظامی مسیحی با اسرائیل مواضع شدیدی نسبت به آن هااتخاذ کرد. تجربه ی عملی حزب الله حاکی از آن بود که احزاب اصلی مسیحی، عروسکی در دست آمریکا و اسرائیل هستند. لذا در فاصله ی سال های 1982 تا 1990، هیچ گفتگویی بین مسیحیان و حزب الله صورت نگرفت. (27) در واقع مخالفت با رژیم سیاسی پیش از قرارداد طائف، حزب الله را به صورتیک حزب ضد رژیم درآورد که می کوشید رژیم حاکم را تغییر دهد، ولی باید در نظر داشت که نمی توان این حزب را یک گره بی هدف به حساب آورد که با اصل حکومت ورهبری کشور مخالف باشد. (28)

در اواخر دهه ی هشتاد و اوایل دهه ی نود میلادی،تحولات بین المللی و منطقه ای مهمی در جهان رخ داد. تحولاتی مهم که هم زمان با تحولات مهم داخلی در لبنان بود که مهم ترین این تحولات عبارت بودند از:

1- اجرای پیمان طائف و احیای نظام دموکراسی اجتماعی؛

2- تحولات جمهوری اسلامی ایران؛

3- احیای مذاکرات اعراب و اسرائیل در مادرید در آبان 1370 (1991 میلادی)

4- احیای تحولات تشکیلاتی

5- برایند این تاثیرات باعث شد تا نقطه ی عطفی در تاریخ کشور لبنان و جامعه این کشور پدید آید و در واقع حزب الله به عنوان یکی از مهم ترین گروه های شبه نظامی این کشور، تحت تاثیر این تحولات قرار گرفت. (29)

بعد از کنار رفتن شیخ صبحی طفیلی و روی کار آمدن سید عباس موسوی، تعدیل استراتژی حزب الله نمود پیدا کرد. سید حسن نصرالله نیز خط مشی های او را دنبال کرد و بعد از آزادسازی گروگان های غربی درسال 1990، حزب الله به دستاوردهای مهمی نایل آمد که از مهم ترین آن هابه رسمیت شناخته شدن مقاومت حزب الله از سوی دولت لبنان بود. از این دوره به بعد، رهبران حزب الله نه تنها کاربرد اعمال قهرآمیز را کنار گذاشتند، بلکه به صورت رسمی و علنی ضمن محکوم کردن این اعمال بازگشت به دوران جنگ داخلی را مردود شمردند. (30)

در زمان جنگ داخلی، حزب الله نگاه بدبینانه ای نسبت به سایر گروه هاو احزاب سیاسی لبنان، به خصوص گروه های مسیحی داشت. ولی با پایان جنگ داخلی، حزب الله متوجه این واقعیت گشت که برای داشتن حضوری قوی در صحنه ی سیاسی لبنان و در امان ماندن از پیامدهای منفی پیمان طائف، می بایست ارتباطی تنگاتنگ و نزدیکی با سایر احزاب و گروه های لبنانی داشت. از این رو حزب الله سیاست جدیدی را برگزید که در فرهنگ سیاسی لبنان انفتاح نام داشت. در سال 1992 میلادی و بعد از ورود حزب الله به پارلمان،به تدریج ارتباط این حزب با شخصیت های کلیدی مسیحی آغاز شد. (31)

همچنین حزب الله لبنان پس از کنگره چهارم خود کوشش کرد دیدگاه خود را در قبال احزاب ملی و اسلامی لبنان بهبود بخشد. برقراری ارتباط و ایجاد زمینه های مشترک برای فعالیت سیاسی داخلی در دستور کار حزب قرار گرفت. حزب الله لبنان ابتکار عمل عبدالله الاحمر جانشین دبیر کل حزب بعث سوریه را در برابر احزاب سیاسی لبنان و ضرورت اتحادآنها علیه خطر اسرائیل و مخاطرات داخلی به دست گرفت و از احزاب سیاسی برای برگزاری نشست مقدماتی هتل پریستول دعوت به عمل آورد که در نتیجه آن یک سند سیاسی به امضای احزاب شرکت کننده در این نشست رسید. همچنین دراین نشست تصمیم گرفته شد یک کمیته پیگیری مسئولیت اجرای فعالیت های مشترک احزاب و تلاش برای اجرای آن را به عهده گیرد.

حزب الله لبنان از احزاب سیای لبنان خواست در مقاوت علیه اشغالگران اسرائیلی در جنوب و بقاع غربی مشارکت فعال داشته باشند. دراین زمینه چارچوبی برای بسیج نیروها تحت عنوان واحدهای مقاومت از سوی این حزب شکل گرفت تا فعالیت احزاب را با مقاومت اسلامی و آماده کردن عناصر جنگجو و سپس انتقال آنها به صحنه مقاومت علیه اشغالگران اسرائیلی هماهنگ کند. بسیاری از احزاب سیاسی از این اقدام حزب الله استقبال و آن را گامی برای گشودن آغوش حزب الله به روی جناح های سیاسی و توسعه قلمرو مقاومت در مقیاس ملی به شمار آوردند. (32)

2- روابط جنبش حزب الله لبنان و انقلاب اسلامی ایران

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تاسیس حکومت جمهوری اسلامی در ایران، حمایت از نهضت های آزادی بخش و جنبش های اسلامی، از اصول محوری سیاست خارجی این کشور شد. جمهوری اسلامی ایران، براساس اهداف و اصول خود در سیاست خارجی، سیاست حمایت شیعیان لبنان را که خواهان الگوگیری از انقلاب اسلامی و آموزه های آن بودند، در پیش گرفت. در سال 1361 با حمایت جمهوری اسلامی ایران و تایید امام خمینی (ره)، حزب الله لبنان با اتحاد گروه های متفرق شیعی تشکیل شد و پس از آن نیز به دلیل اشتراک های فراوان حزب الله لبنان با جمهوری اسلامی ایران،این حکومت از حب الله حمایت کرد. حزب الله لبنان طی سه دهه ی گذشته، متحد استراتژیک جمهوری اسلامی ایران بوده و روابط عمیق وپیوند استراتژیک با آن داشته و جمهوری اسلامی ایران همواره از نظر مادی، سیاسی و لجستیکی از آن حمایت کرده است. در واقع حمایت از حزب الله لبنان، قسمت مهمی از ساخت سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده است. (33)

علاوه بر وجود زمینه های مشترک بین ایران و لبنان نظیر پیوندهای تاریخی علما و مردم جبل عامل، فعالیتهای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی روحانی ایرانی امام موسی صدر، به عنوان رهبر شیعیان لبنان، کمک های انسان دوستانه ایران به محرومان لبنانی و ... انگیزه های دیگری موجب چنین تاثیر شگرف شده اهست. این انگیزه هارا می توان در پذیرش رهبری انقلاب اسلامی به عنوان رهبر دینی و سیاسی از سوی حزب الله و کمک های تسلیحاتی و مالی و ... به حزب الله خلاصه کرد. در بعد فرهنگی حزب الله شعارهایی را از انقلاب اسلامی به عاریت گرفته و سمبل های انقلاب اسلایم را سمبل خود می داند.

حزب الله لبنان در بعد سیاسی هم به شدت از انقلاب اسلامی تاثیر پذیرفته است و برخلاف جنبش امل رهبری انقلاب ایران را در دو بعد سیاسی و مذهبی و بر پایه ی اصل ولایت مطلقه ی فقیه پذیرفته اند. به همین جهت از مواضع منطقه ای و جهانی جمهوری اسلامی ایران حمایت به عمل می آورند و در پی تاسیس حکومت اسلامی مشابه جمهوری اسلامی در لبنان هستند. (34)

3- روابط منطقه ای و فرامنطقه ای جنبش حزب الله لبنان

الف- مناسبات حزب الله و جمهوری اسلامی ایران

درباره مناسبات حزب الله و جمهوری اسلامی ایران گفتنی است که جمهوری اسلامی ایان نقش عمده ای در حمایت از تاسیس و رشد حزب الله داشته است. لبنان به دلیل موقعیت استراتژیک همواره یکی از مهم ترین کشورهای خاورمیانه بوده است. حضور شیعیان در لبنان به شکوفایی پیوندهای میان دو ملت کمک کرده و باعث گرایش ایران به برقراری روابط سیاسی با لبنان شده است. (35) در این زمینه نباید ازاین واقعیت غافل شد که ایران هرگز در امور داخلی لبنان دخالتی نداشته است، بلکه مانند هر قدرت منطقه ای فعال، تاثیرات طبیعی خود را بر اطراف داشته است که درعرف بین المللی هیچ گاه این موضوع به معنای دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر تلقی نمی شود. (36)

رهبران و اعضای حزب الله در مقابل اتهام ایرانی بوددن حزب الله، که درباره این حزب مطرح می شده است، واکنش نشان داده و بر آن اند که با ایثارگری هاو جان فشانی هیای که این حزب برای کشور و ملت لبنان انجام داده است،نباید چنین اتهامی به آن وارد شود. علاوه بر این، حزب الله را حزبی لبنانی می دانند که مناسبات خوبی با ایران دارد، اما این امر به آن معنا نیست که به صورت حزبی ایرانی درآمده اند. (37)

در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی، لبنان توانست موقعیت ویژه ای در بازی های سیاسی خاورمیانه ای پیدا کند. ایران و شیعیان لبنان از هماهنگی ایدئولوژیکی برخوردار بودند؛ به همین دلیل توانستند پیوندهای موثری نه تنها در داخل کشور، بلکه در حوزه های منطقه ای و بین المللی برقرار کنند. (38)

ب- به مناسبات سوریه با حزب الله

سوریه نیز با حزب الله مناسبات خوبی دارد. تاکید حافظ اسد، رئیس جمهوری پیشین سوریه، بر مقاومت مسلحانه بر ضد اسرائیل، باعث نزدیکی سوریه و حزب الله شد. مخالفت سوریه با بستن پیمان صلح با اسرائیل، تیرگی مناسبات سوریه با برخی کشورهای عرب و دوستی با ایران، و تلاش برای یافتن متحدی راهبردی در امور داخلی لبنان، باعث شد که حزب الله و سوریه به صورت متحد درآیند. این مناسبات دوستانه در زمان ریاست جمهوری بشار اسد نیز ادامه یافت. (39) سوریه به دلایل خاص تاریخی و جغرافیایی یکی از عمده ترین بازگیران در عرصه ی سیاست خارجی لبنان محسوب می شود. به ویژه آنکه این کشور پس از تجاوزات رژیم صهیونیستی، لبنان را بیش از هر زمانی حوزه ی امنیتی خود تلقی نموده و مسائل آن را تحت نظر داشته است.

نکته ی مهمی که نباید در بررسی جایگاه سوریه در عرصه ی سیاسی- اجتماعی لبنان فراموش کرد مربوط به خاستگاه و پایگاه اصلی این کشور در لبنان یعنی جوامع اسلامی به خصوص شیعیان است. در نظر گرفتن این موضوع از ابعاد مختلف قابل تامل است. برای نمونه سوریه به دلیل همین علقه های فرهنگی- سیاسی خود در لبنان، طبیعتاً خواستار درگیری میان احزاب اسلامی به خصوص جامعه ی شیعی آن نبوده است؛ چرا که درگیری میان این قشر عظیم به منزله ی تضعیف جایگاه سوریه و اختلال در مهمترین پایگاه اجتماعی- سیاسی این کشور در لبنان قلمداد می شده است. (40)

ج- مناسبات حزب الله با دیگر کشورهای عربی

مناسبات حزب الله با دیگر کشورهای عربی گسترش چندانی نداشته است. زیرا رویکردها و موضع گیریهای این حکومت ها با مشی حزب الله تفاوت اساسی دارد. بارزترین این تفاوت هادر تقابل با اسرائیل است. (41)

البته دعوت حزب الله از ملتهای رعب برای سرنگون ساختن دولتهای خود، و مرتجع و آلت دست امریکا خواندن این دولتها، که در دهه 1360 ش/1980 صورت گرفت، اکنون تکرار نمی شود و حزب الله کوشیده است در رابطه خود با کشورها عمل گرایانه رفتار نماید. (42)

د- مناسبات حزب الله با آمریکا

مناسبات حزب الله با آمریکا همیشه تیره بوده است. حزب الله سیاستهای آمریکا را در منطقه در جهت حفظ منافع اسرائیل می داند که هیچ تغییر یدر آن ایجد نمی گردد. در مقابل، آمریکا فعالیتهای حزب الله را تروریستی می شمارد و در بسیاری از موارد کوشیده است افکار عمومی را در لبنان بر ضد حزب الله بسیج نماید. (43) حزب الله لبنان از اوایل دهه ی 1980 میلادی در لیست سازمان های تروریستی آمریکا قرار گرفت و پس از حادثه ی یازدهم سپتامبر، تاکنون این اتهام هر ساله تمدید و بر شدت فشار به این جنبش مردمی افزوده می شود. آمریکا و رژیم صهیونیستی معتقدند تهدید علیه منافع متحدین استراتژیک قوی تر از خطر القاعده و طالبان است. ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در فرایند مبارزه با تروریسم تصمیم گرفتند از طریق ابزارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی حزب الله را تحت فشار قرار دهند. (44) آمریکا همواره به عنوان پشتیبان اصلی اسرائیل در جنایاتش محسوب می شده است و همواره سلاح و تجهیزات و همچنین حمایت های مالی و تبلیغاتی آمریکایی، در تجاوزات مکرر به لبنان نقش اصلی را ایفا نموده است. (45)

حزب الله که یک حزب سیاسی مقاوم در برابر رژیم اشغالگر و نیز داعی عدالت در نظام بین المللی است، در چنین اوضاع متشنج نظام بین المللی لازم می داند با سیاست های زورگویانه و خودسرانه ی آمریکا مقابله کند، که بلافاصله با دشمنا جاه طلبی نظیر آمریکا، رژیم صهیونیستی، رسانه های غربی و اتهامات آنها مواجه می شود. آمریکا و رژیم صهیونیستی که حزب الله را یک دشمن خارجی به حساب می آورند، با استفاده از تمام اسلوب های و روش های مصوب در قاموس سیاست خارجی به جنگ با آن می پردازند. (46)

ه- مناسبات حزب الله با اروپا

حزب الله در مرامنامه خود، افزون بر آمریکا، از کشورهای غربی به ویژه فرانسه به عنوان دشمنان اصلی خود یاد کرده، اما به دلیل عدم مشاهده سیاستهای آشکار دشمنانه از سوی کشورهای اروپایی و همچنین به سبب تمایل دو طرف به گفتگو و مذاکره. مناسبات حزب الله و کشورهای اروپایی، پس از تجاوز اسرائیل در 1375ش/ 1996، بهبود چشمگیری یافت. (47) با وجود اینکه حماس و جهاد اسلامی فلسطین هر دو در فهرست سازمان های ترورسیتی اتحادیه اروپا قرار دارند، حزب الله دراین فهرست قرار نگرفته است و حتی اتحادیه اروپا با نمایندگان حزب الله و دولت لبنان نیز دیدارهایی داشته است. (48)

آهنگ روابط با کشورهای اروایی مختلف، متفاوت است. در مورد بعضی از کشورها، روابطی منظم از خلال دیدارهای دورهای و گفتگوهیا تردیجی و پیگیرهای ثابت وجود دارد و در مورد بعضی دیگر، منحصر به دیدارهایی برای ارتباط و آگاهی یافتن از مواضع طرفین با بررسی یک موضوع مشخص بوده است. اما روابط حزب الله با نهادها و جمعیت های غیردولتی و فعالان اروپایی، همچنان در آغاز راه و به طور ضعیف و محدود جریان دارد و شاید روابط رسمی به شکستن مانع روانی و از بین بردن نگرانی اروپایی هابینجامد و توجه و اهتمام آنان را به ایجاد و توسعه ی چنین روابطی افزایش دهد.

حزب الله علاقه مندی اروپا را برای ایفای نقشی متمایز، به عنوان عاملی کمکی در کاهش یکه تازی و قدرت طلبی آمریکا تلقی می کند و آن را تلاشی مفید و سودمند برای تبلور یک نقش غربی که تا حدودی متفاوت است، می داند که نتیجه ی آن در نظر گرفتن بعضی از ویژگی هاو خصوصیت هاو نیازهای واقعی اعراب و فلسطین هاست.

طرفین می دانند که همه ی گام هادر چارچوب این روابط، به طور دقیق محاسبه و ارزیابی شده است و مواضع اصلی و ثابت آن ها در خلال این رابطه دست نخورده باقی خواهد ماند و گسترش روابط در اثر حوادث گوناگون کند خواهد بود. این یک فرایند متقابل است و هر یک از طرفین، براساس انگیزه ها، محاسبات و منافع خود را در مواقع مختلف گام برمی دارند. (49)

تحولات اخیر خاورمیانه و جنبش حزب الله لبنان

1 - تاثیر جنبش حزب الله لبنان با سایر حرکت های اسلامی

حزب الله لبنان یک حزب صرفاً ملی و معمولی در یکی از کشورهای کوچک خاورمیانه نیست، چرا که این حزب گرچه خود را در چارچوب های ملی تعریف کرده و در چنین فرآیندی به شدت فعال شده است، اما در عین حال از ویژگی های فراملی بسیاری برخوردار بوده و کارکرد منطقه ای قابل توجهی پیدا کرده است. این ویژگی در اصل یکی از مهمترین شاخص های انقلاب اسلامی ایران است که حزب الله با بهره گیری از همگونی مذهبی خود با انقلاب، شالوده فکری و رفتاری خود را براساس آن پی ریزی و اکثر ویژگی های انقلاب اسلامی را در خود بومی سازی کرده و الگوی عربی قابل توجهی را برای جوامع منطقه ارائه داده است.

حزب الله لبنان در دهه هشتاد با کسب پیروزی های پیاپی بر ضد اشغالگران صهیونیست و حامیان بین المللی آن ها، موافق شد به صورت الگو و سرمشق نیروهای سیاسی مستقل در خاورمیانه درآید. بازتاب این پیروزی در سطح منطقه لایه های مختلفی دارد. می توان اولیه لایه اثرپذیر از پیروزی مقاومت را گروه های اسلایم در منطقه، به مفهوم گروه های جهادی نامید، چه در صحنه فلسطین، چه گروه های اخوان در مصر، اردن و بخشی از عربستان یا حتی خلیج فارس. این فکر پررنگ ترین بخش اثرپذیری از پیروزی مقاومت است. یکی از مهم ترین عرصه های تاثیرگذاری حزب الله در خاورمیانه جامعه فلسطینی است که به علت همگونی قومی و اشتراک در اولویت تضاد بااشغالگران صهیونیست و نیز نیاز به الگوی موفق همواره از تجربه سیاسی در حال تکامل حزب الله استفاده کرده و آن را با محیط سیاسی خود متناسب ساخته است. در اواسط دهه ی هشتاد جریان اخوان المسلمین فلسطین براساس تجربه حزب الله لبنان در چارچوب جنبش های حماس و جهاد باز تولید شد. این جنبش های نوپای اسلایم به سرعت انتفاضه نخست فلسطین را در سال 1987 آغاز کردند، قیامی که تحولات بنیادین در بحران فلسطین در پی داشته است. با آغاز انتفاضه فلسطین فرآیند تصمیم گیری سیاسی فلسطین از خارج به داخل انتقال یافت و مردم فلسطین در قلب این معادله قرار گرفتند. عقب نشینی رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان، جامعه فلسطینی را یکبار دیگر دچار غلیان کرد و سرانجام دریک تجلی جدید، انتفاضه دوم مسجدالاقصی فلسطین با ویژگی های جدید آغاز شد. مهم ترین ویژگی های انتفاضه دوم بکارگیری توان نظامی در چارچوب فرهنگ شهادت طلبی از سوی فلسطینیان به عنوان ابزار مقابله با تجاوزات رژیم صهیونیستی است که برگرفته از اموزه های مبارزاتی حزب الله لبنان بوده است. (50)

لایه تاثیرپذیری بعدی نخبگان منطقه هستند، مثل جهاد خازن، نویسنده معروف که سابقه اندیشه های مادی و ماتریالیستی دارد. او در این دوره جدید به مبارزه و مقاومت در موضعگیریها و مقالات جدیدش می پردازد و از آن حمایت می کند. همچنین کانون وکلای مصر و بسیاری از اندیشمندان دیگر به این مسئله توجه نشان داده اند. این نخبگان زمینه بسیار بالایی برای اثرپذیری دارند.

لایه بعدی افکار عممی است فضای عمومی جامعه در خاورمیانه چه تاثیر پذیرفته از سازمان های اسلامی ه به شکل منفرد، حتی در داخل عربستان که زمینه فعالیت تکفیریها و سلفیها بسیار بیشتر از جاهای دیگر است نشان می دهد که این مسئله وجود دارد. شاید بتوان ریشه های این موضوع رادر سطح افکار عمومی منطقه نوعی نیاز و عطش به یک رهبری ناسیونالیسم عرب یا یک رهبری منقه ای توجهی کرد. این امر چندان دور از واقع نیست. زمانی کشورهای عربی منطقه یا کشورهیا اسلایم فردی مانند ناصر را تجلی اراده خاص خود می دانستند، لذا پشت سرش ایستادند و او تحولات سیاسی بسیاری ایجاد کرد اما امروز سید حسن نصرالله به سرعت دارد جای خالی یک رهبری بزرگ منطقه ای را نه از دید ایدئولوژیک، بلکه از منظر ناسیونالیسم عربی و منطقه ای پر می کند.

درخشش حزب الله، فرزند انقلاب اسلامی در لبنان، نقطه اوج پیروزی فرهنگ مقاومت اسلامی و شیعی محسوب می شود. اقتدار معنوی و نظامی حزب الله لبنان در منطقه و پیروزی های کوهمند و باارزشی که در مقابل رژیم تا بن دندان مسلح صهیونیستی به دست آورد، ضمن انتشار پیام الهام بخش فرهنگ نجات بخش مقاومت در میان ملت های مسلمان منطقه و دنیا انگیزه ای فزاینده برای جنبش های رهایی بخش سراسر دنیا در جهت رهایی ملت های ستمدیده از چنگال استبداد و امپریالیسم بوده است.

آمریکا و غرب، انواع فتنه ها و توطئه ها را که آخرین آن، دادگاه ترور رفیق حریری است، به کار بستند تا ضمن خلع سلاح حزب الله و قطع بازوان منطقه ای جمهوری اسلامی ایران، از فواید بیدرای اسلامی در منطقه جلوگیری کنند؛ اما نه تنها در دستیابی به اهدافشان موفق نبوده اند؛ بلکه اقتدار حزب الله، کشور لبنان را به یکی از مهم ترین پایگاه های جبهه مبارزه و مقاومت اسلامی در صف مقدم مبارزه با رژیم غاصب و جنایتکار صهیونیستی تبدیل کرده است. (51)

موفقیت حزب الله در جنگ 33 روزه را به جرات می توان نقطه عطفی در تحولات منطقه و جهان دانست، این پیروزی همانطور که باعث شد جایگاه مقاومت در عرصه داخلی لبنان تقویت و تثبیت شود، به همان اندازه نیز مقاومت را به عنوان وزنه ای منطقه ای نشان داده و آن را به الگویی برای سایر جنبش های آزادیبخش تبدیل کرد.

حزب الله اگر تا قبل از سال 2006 برای آزاد سازی سرزمین های اشغالی خود از دست صهیونیسم جستجو می کرد، بعد از جنگ دیگر این هدف را پشت سر گذاشت و به الگویی برای از بین بردن رژیم صهیونیستی به عنوان غده سرطانی منطقه تبدیل شد. حزب الله لبنان با این جنگ افسانه شکست ناپذیری ارتش رژیم صهیونیستی را نقش بر آب کرد و مقدمه شکست های بعدی این رژیم درمقابل مقاومت فلسطین را فراهم کرد. (52)

در این زمینه احمد قیصر کارشناس نظامی حزب الله لبنان درباره ی تاثیر جنگ 33 روزه بر جهان اسلام و جنبش های اسلامی سراسر جهان می گوید: تاثیرات حرکتسید حسن نصرالله فقط روزی مسلمانان نبوده است. در منطقه خیلی از مسیحیان و حتی یهودیان مخالف اسرائیل طرفدار حزب الله شده اند و خیلی از اهل تسنن به مذهب شیعه گراییدند (53)

2- تاثیر تحولات خاورمیانه بر حزب الله لبنان

حزب الله لبنان در معادلات غربی- خاورمیانه ای و دیکتاتوری های عربی در جبهه ی مقاومت حضور داشته که این جبهه با محوریت آرمان فلسطین و شعار ایستادگی در برابر امپریالیسم؛ با مرکزت ایران و عضویت رسوریه، حزب الله و حماس سعی در بازگیری در معادلان منطقه ای و مقابله با محور غربی- عربی خاورمیانه داشته است. وقوع بیداری اسلام یا همان انقلاب های عربی در سال 2011 میلادی از جمله تحولاتی است که معادلات توازن قدرت را در منطقه خاورمیانه به سوی محور مقاومت سنگین کرده است. این انقلابات منجر به ظهور و بروز جریان های اسلام گرا در برابر دیکتاتورهای منطقه ای و افزایش جایگاه و نفوذ اسلام گرایان در منطقه شد. بنابراین از آنجایی که در پی انقلاب های عربی، محور سنتی ریاض- قاهره- واشنگتن به شدت تضعیف شد و در نتیجه تلاش های آمریکا و اسرائیل برای حفظ و گسترش قدرت در منطقه با شکست مواجه شد، آنان برای جبران شکست خود بر یکی از کلیدی ترین نقاط محور مقاومت یعنی سوریه برنامه ریزی نمودند. (54)

بحران در سوریه مسلما بر روند محور مقاومت و به تبع آن حزب الله لبنان بی تاثیر نخواهد بود. تحولات سوریه بر اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی لبنان اثر گذاشته و با بحران در سوریه صحنه ی داخلی لبنان نیز دچار دوگانگی شده است. بدین معنی که حزب الله از نظام در سوریه حمایت می کند وسنی هادر شمال از سنی هاحمایت می کنند و منجر به تقابل شیعه و سنی شده، درگیری هیا داخلی در لبنان برای حزب الله به همراه داشته است. (55)

علاوه بر این در ادامه تاثیرات بحران سوریه بر حزب الله باید گفت اگر بشار اسد در سوریه در قدرت باقی نماند نه تنها قدرت حزب الله در منطقه تحلیل می رود، احتمال پیروزی جریان 8 مارس (جریان موافق حزب الله) در دولت لبنان نیز ممکن است پایین بیاید و به مراتب تاثیرات منفی بر حزب الله خواهد داشت.

جمع بندی

حزب الله لبنان یک سازمان سیاسی- نظامی در لبنان است که در اوایل سال های دهه ی 1980 میلادی و با الهام زا ایدئولوژی اسلام سیاسی و تاثیر از انقلاب اسلامی ایران ظهور کرد. جرقه ی تشکیل مقاومت اسلامی با اشغال قسمتی از جنوب لبنان توسط متجاوزان اسرائیلی و تهاجم این رژیم به لبنان زده شد. این حزب در طی چندین سال حضور خود در لبنان توانست شکست های گسترده ای را بر پیکره ی رژیم صهیونیستی وارد آورد که مهم ترین و گسترده ترین آن، پیروزی در جنگ 33 روزه بود که خط پایانی بر شکست های اعراب از اسرائیل شد.

حزب الله اسلام را خط مشی ادامه ی حیات خود می داند و اجرای احکام الهی اسلام را تنها راه حل مشکلات جوامع بشری می داند. در واقع حزب الله لبنان در پی تاثیرپذیری از آموزه های انقلاب اسلامی به وجود آمد و اهداف خود را این چنین تعریف می کند: مبارزه با اسرائیل و آزاد سازی قدس و لبنان از سیطره ی این رژیم، احقاق حقوق سیاسی و اجتماعی شیعه را لبنان و مبارزه با سلطه بیگانگان.

ایدئولوژی حزب الله لبنان از نوشته های آیت الله محمد باقر صدر و امام راحل (ره) و تجربه های انقلاب اسلامی ایران مشتق شده است. این حزب نظریه ی ولایت فقیه را به طور کامل پذیرفته و معتقد به انتقال قدرت به ولایت فقیه در زمان غیبت امام زمان (عج) است. رهبری در این حزب به صورت رهبری جمعی است که شورای رهبری نام دارد. این شورا متشکل از دبیر کل و جانشین آن و شش نفر شورای سیاسی، جهادی، اجرایی، قضایی، برنامه ریزی و پارلمانی است که اداره ی امور حزب الله را بر عهده دارند. این حزب با در نظر گرفتن شرایط محیطی و سیاسی و با توجه به اهداف تعریف شده عملکرد و مواضع خود را در منطقه و محیط جهانی شکل می دهد و مناسبات خود را با کشورهای دوست و کشورهای مخالف تنظیم نموده است. حزب الله در منطقه ی خاورمیانه درجبهه ی مقاومت و به همراه ایرانف سوریه وحماس به مبارزه با سلطه جویی های آمریکا و اسرائیل و همراهی های دولت های مرتجع عرب با آن هامی پردازد. این حزب یک حزب صرفا ملی و معمولی نبوده و با کسب پیروزی های متعدد توانسته به صورت الگو وسرمشق نیروهای سیاسی اسلام گرا در خاورمیانه درآید. بنابراین این حزب دارای تاثیر و تاثرات متقابل با تحولات خاورمیانه است.

منابع :

ابوالنصر،فضیل. (1390)ف حزب الله، حقایق و ابعاد. ترجمه ی زیبا اکبرزاده، چاپ اول، تهران: روایت فتح

اسداللهی،مسعود. (1382)، جنبش حزب الله لبنان: گذشته و حال. تهران: پژوهشکده ی مطالعات راهبردی

اسداللهی، مسعود .(1383) حزب الله لبنان از رادیکالیسم تا واقع گرایی . فصلنامه مطالعات خاورمیانه. سال دهم. شماره 3. پاییز 1383

اسدالهی، مسعود .( 1386)، از مقاومت تا پیرزوی. تهران: موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور.

انصاری، طاهره. (1386)، شکوه مقاومت، تهران: انتشارات امیرکبیر

بلقزیز، عبدالله. (1388)، حزب الله از آزادسازی تا بازدارندگی. ترجمه ی علی شمس. چاپ دوم. تهران موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور

بولتن فجر. (1389)، سرو لبنان همچنان برافراشته ، نیمه اول فروردین 89، شماره1

پورقیومی، ایوب. (1387) تاثیر جنگ سی و سه روزه بر سیاست خاورمیانه ای نومحافظه کاران آمریکا، چاپ اول، تهران: انتشارات اعتدال

جابر، هلا. (1383)، حزب الله مولود مقاومت. تهران: موسسه مطالعات اندیشه سازان نور

جعفری، علی اکبر. (1389)، منافع استراتژیک متشرک و اتحاد آمریکا- اسرائیل. چاپ اول تهران: انتشارات پژوهشکده ی مطالعات راهبردی

حیدری، سعید (1389)، تحقق وعده ای الهی: روایتی از مقاومت 33 روزه حزب الله لبنان با جنود شیطان. چاپ اول. چالوس: انتشارات شهدین

خسروشیری، علی. (1389)، انقلاب اسلامی ایران و شیعیان لبنان. چاپ اول. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران.

دارایی، علی. (1387) زیتون سرخ، حزب الله الگوی مقاومت، چاپ دوم، تهران: موسسه فرهنگی- مطبوعاتی جام جم

داوود آبادی، حمید. (1383)، پاره های فولاد. تهران: انتشارات غنچه

زمانی محجوب، حبیب، (1387)، ولایت محوری رمز پیروزی حزب الله لبنان . مربیان. سال هشتم. شماره 27. سرخیل بهنام. (1387) حزب الله پیروز. چاپ اول. تهران: انتشارات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دتفر برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی

شیرودی، مرتضی. (1383)ف مسائل منطقه ای ایران. تهران انتشارات تحسین

طاهری، سید مهدی. (1388)، بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان لبنان. چاپ اول، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

قاسم، نعیم (1386)، حزب الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن. ترجمه ی محمد مهدی شریعتمداری. چاپ دوم. تهران: انتشارات اطلاعات محمد زمانی، جواد و الیاسی هادی. (1385). مسیح لبنان. قم: انتشارات ابتکار دانش چاپ اول

مرکز الاستشارات و البحوث. (1388)، لبنان: تاریخ، جامعه و سیاست. ترجمه موسسه مطالعات اندیشه سازان نور. چاپ اول تهران: موسسه مطالعات اندیشه سازان نور

مهتدی، محمد علی. (1385)، میزگرد جنگ اسرائیل علیه لبنان و ابعاد مختلف آن . فصلنامه ی مطالعات منطقه ای جهان اسلام (ویژه جنگ سی و سه روزه)، سال هفتم. شماره 26 و 27

نزار، حمزه. (1372). حزب الله لبنان: از انقلاب اسلامی تا سازش پارلمانی . ترجمه ی بهروز ابوئی مهریزی، فصلنامه ی دانش سیاسی. پیش شماره 3. دانشگاه امام صادق (علیه السلام)

نوری، داوود. (1390)ف شیعیان لبنان (وضعیت سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی ایران)، تهران: انتشارات شیعه شناسی

فضل الله، حسن (1414)، الخیار الاخر: حزب الله، ج1، السیره ی الذاتیه ی و الموقف، بیروت 1414/ 1994

منابع اینترنتی :

پایگاه اطلاع رسانی مطالعات جهان اسلام. احزاب و گروه هاحزب الله لبنان، موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور، تاریخ بروز رسانی 18 بهمن 1391

پایگاه اطلاع رسانی مطالعات جهان اسلام. احزاب و گروه ها- حزب الله لبنان، موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور. تاریخ بروز رسانی 18 بهمن 1391

رویوران، حسین. (1385)ف نگاهی به موقعیت حزب الله لبنان در میان ملتها و دولت های جهان اسلام سایت باشگاه اندیشه 4 مرداد 1385

رویوران، حسین. (1391) میوه ی بحران سوریه، تقابل سوریه و سنی در لبنان خیرآنلاین. 1391/5/21

مشرق نیوز. سرآغاز بیداری اسلامی از جنگ 33 روزه تاریخ انتشار 25 تیر 1391

نادری، احمد (1390)، سوریه: میدان شکل گیری نظم نوین جهانی. خبرگزاری فارس 1390/10/25

پی نوشت ها:

1- استاد یار علوم سیاسی دانشگاه شاهد

Z-qhafari@yahoo.com

2-حبیب زمانی محجوب، 1387، ولایت محوری رمز پیرزوی حزب الله لبنان. مربیان سال هشتم شماره 27، صص 156-155

3- طاهره انصاری، شکوه مقاومت، تهران: انتشارات امیرکبیر 1386، ص 12

4- مسعود اسداللهی، از مقاومت تا پیروزی. تهران: موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور، 1386، ص 74

5- هلا جابر، 1383، ص 47

6-مسعود اسداللهی، از مقاومت تا پیروزی، پیشین، ص 76

7- عبدالله بلقزیز، حزب الله از آزاد سازی تا بازدارندگی، ترجمه ی علی شمس. چاپ دوم، تهران: موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور، 1388، ص 86

8- اسداللهی، از مقاومت تا پیروزی، پیشین، ص 192

9- محمد علی مهتدی. میزگرد جنگ اسرائیل علیه لبنان و ابعاد مختلف آن . فصلنامه ی مطالعات منطقه ای جهان اسلام (ویژه ی جنگ سی و سه روزه)، سال هفتم، شماره 26 و 27. 1385، ص 28

10- وَ قَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ سوره ی بقره، آیه 190

11-وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَیْثُ أَخْرَجُوکُمْ همان، آیه 191

12- بهنام سرخیل، حزب الله پیروز. چاپ اول، تهران: انتشارات وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری، دفتر برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی، 1387، ص 99

13- بهنام سرخیل، حزب الله پیروز، پیشین، 1387، ص 103

14- مسعود اسداللهی، جنبش حزب الله لبنان، گذشته و حال، تهران: پژوهشکده ی مطالعات راهبردی، 1382، ص 119

15- پایگاه اطلاع رسانی مطالعات جهان اسلام احزاب و گروه ها- حزب الله لبنان: موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور. تاریخ بروز رسانی 18 بهمن 1391

16-علی خسرو شیری. سیاست هویتی؛تحلیل سیسات خارجی جهوری اسلامی ایران نسبت به حزب الله لبنان از منظر سازه انگاری. ماهنامه اندیشه و تاریخ ایران معاصر، سال هشتم شماره 85-84. شهریور و مهر 1388، ص 82

17- مرکز الاستشارات و البحوث، لبنان تاریخ، جامعه و سیاست (1976- 1976)، ترجمه موسسه مطالعات اندیشه سازان نور. (تهران: موسسه مطالعات اندیشه سازان نور، 1388)، چاپ اول، ص 102

18- حبیب زمانی محجوب، ولایت محوری رمز پیروزی حزب الله لبنان، پیشین، ص 158

19- نزار حمزه، حزب الله لبنان: از انقلاب اسلامی تاسازش پارلمانی ترجمه ی بهروز ابوئی مهریزی، فصلنامه ی دانش سیاسی، 1372، ص 23

20- نعیم قاسم حزب الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن؛ ترجمه محمد مهدی شریعتمدار؛ تهران: اطلاعات چاپ سوم، 1383، ص 35

21- نعیم قاسم، حزب الله لبنان، خط مشیف گذشته و آینده آن؛ پیشین. ص 117

22- مسعود اسداللهی. جنبش حزب الله لبنان، گذشته و حال. پیشین. ص 119

23- جواد محمد زمانی و هادی الیاسی. مسیح لبنان. قم: انتشارات ابتکار دانش چاپ اول. 1385، صص 29-28

24- مسعود اسداللهی. حزب الله لبنان از رادیکالیسم تا واقع گرایی. فصلنامه ی مطالعات خاورمیانه. سال دهم. شماره 3ف پاییز 1383، ص 105

25- مسعود اسداللهی حزب الله لبنان از رادیکالیسم تا واقع گرایی پیشین. ص 140

26-مسعود اسداللهی. حزب الله لبنان از رادیکالیسم تا واقع گرایی پیشین، صص 140-141

27- مسعود اسداللهی، جنبش حزب الله لبنان. گذشته و حال. پیشین، صص 129-117

28- امل سعد قریب. دین و سیاست در حزب الله. ترجمه ی غلامرضا تهامی. تهران: موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور. 1384، ص 50

29- سعید حیدری. تنحقق وعده ی الهی: روایتی از مقاومت 33 روزه حزب الله لبنان با جنود شیطان چاپ اول چالوس: انتشارات شهیدین. زمستان 1389، ص 62

30-مسعود اسداللهی، جنبش حزب الله لبنان، گذشته و حال، پیشین، ص 205

31- مسعود اسدللهی، جنبش حزب الله لبنان گذشته و حال،پیشین، ص 234

32- پایگاه اطلاع رسانی مطالعات جهان اسلام. احزاب و گروه ها- حزب الله لبنان. موسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور تاریخ بروز رسانی 18 بهمن 1391

33- علی خسروشیری. سیاست هویتی؛ تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به حزب الله لبنان از منظر سازه انگاری ماهنامه اندیشه و تاریخ ایران معاصر. سال هشتم شماره 85-84. شهریور و مهر 1388، ص 79

34-مرتضی شیرودی. انقلاب اسلامی و جنبش های اسلامی. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال پنجم، شماره یازدهم و دوازدهم. پاییز و زمستان 1384، ص 33

35- سید مهدی طاهری. بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان لبنان، چاپ اول، تهران: انتشارت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه ی اسلامی، 1388، ص 36

36- داوود نوری، شیعیان لبنان (وضیت سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی ایران)، تهران: انتشارات شیعه شناسی، 1390ف ص 86

37- نعیم قاسم، حزب الله لبنان: خط مشی،گذشته و آینده آن؛ پیشین، ص 352

38- داوود نوری، شیعیان لبنان (وضعیت سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی ایران)، پیشین، ص 87

39- حسن فضل الله، الخیار الاخر: حزب الله، ج1. السیره الذاتیه ی و الموقف، بیروت 1414/ 1994. ص 146- 148.

40- بهنام سرخیل،حزب الله پیروز. چاپ اول. تهران: انتشارات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دفتر برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی، 1387، ص 168

41- نعیم قاسم، حزب الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن؛ پیشین، ص 363

42- مسعود اسداللهی، جنبش حزب الله لبنان، گذشته و حال پیشین، صص 245-244

43-نعیم قاسم، حزب الله لبنان: خط مشی گذشته و آینده آن؛ پیشین، صص 369-366

44- علی اکبر جعفری، منافع استراتژیک مشترک و اتحاد آمریکا- اسرائیل. چاپ اول، تهران انتشارت پژوهشکده ی مطالعات راهبردی. 1389، ص 173

45- حمید، داوود آبادی. پاره های فولاد. تهران: انتشارات غنچه، 1383، ص 26

46- فضیل ابوالنصر، حزب الله، حقایق و ابعاد ترجمه ی زیا اکبر زاده، چاپ اول، تهران: انتشارات روایت فتح، 1390، ص 161

47- نعیم قاسم حزب الله لبنان: خط مشی گذشته و آینده آن؛پیشین، ص 373-372

48- ایوب پور قیومی، تاثیر جنگ سی و سه روزه بر سیاست خاورمیانه ای نومحافظه کاران آمریکا، چاپ اول، ترهان: انتشار اعتدال. 1387، ص 93

49- نعیم قاسم، حزب الله لبنان؛ خط مشی، گذشته و آینده آن؛پیشین، ص 368

50-حسین رویوران، نگاهی به موقعیت حزب الله لبنان در میان ملتها و دولت های جهان اسلام. سایت باشگاه اندیشه. 4 مرداد 1385

51- بولتن فجر، سرو لبنان همچنان برافراشته ، (نیمه اول فروردین 89، شماره 1) ص 28

52-مشرق نیوز، سرآغاز بیداری اسلامی از جنگ 33 روزه تاریخ انتشار 25 تیر 1391

53- علی دارابی حزب الله الگوی مقاومت، موسسه ی فرهنگی مطبوعاتی جام جم. چاپ دوم، بهار 1387، ص 61

54- احمد نادری. سوریه، میدان شکل گیری نظم نوین جهانی. خبرگزرای فارس 1390/10/25

55- حسین رویوران. میوه ی بحران سوریه، تقابل شیعه و سنی در لبنان خیر آنلاین: 1391/05/21 

منبع مقاله :

حاتمی، محمد رضا، بحرانی، مرتضی؛ (1392)، دایرة المعارف جنبش های اسلامی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چاپ اول.

 


منبع: وب سایت rasekhoon.net

 

 

توجه : این مقاله توسط سیستم نرم افزاری واحد های وب سایت گردآوری شده است و تبیان زنجان ادعای مالکیت این محتوا را نداشته و صرفاً جهت ارتقای سواد عمومی منتشر گردیده است .تبیان زنجان یک وب سایت عمومی اطلاع رسانی میباشد. در صورتی که تولید کننده اصلی این محتوا میباشید و مایل نیستید در وب سایت تبیان زنجان این مطلب در دسترس عموم قرار گیرد لطفا از لینک ' ارسال گزارش ' زیر نسبت به ارسال درخواست خود اقدام فرمایید .
ارسال گزارش
آرشیو های مرتبط : حزب الله , جنبش اسلامی , لبنان ,
  

12345
 
0 نفر به اين مطلب راي داده اند
میزان متوسط :0.0 از 5

اين مطلب تا چه ميزان مورد قبول شما واقع شد ؟
 نام و نام خانوادگی : 
آدرس Email :             
کد درون تصویر را وارد نمایید                       
 
 12345 
ضعيفعــالی
ضمن تشکر از توجه شما به این مطلب , نظرات سازنده شما در هر مطلب را صمیمانه ارج نهاده و آنرا به عنوان مرجعی قابل اعتماد جهت پیشرفت و ترقی اطلاع رسانی در فضای گفتمانی مناسب , می دانیم و اميد داريم بتوانيم از حسن نظر شما در راستاي افزايش سطح ارائه محتوا و خدمت رساني بهره گيريم.
نظر شما پس از بررسی توسط بخش محتوا, قابل روئیت برای عموم خواهدبود .
(توجه: تایید نظرات به معنی قبول و یا تایید محتوای آن  از سوی تبیان زنجان نمی باشد )

 
 

184539
© 2004-2009 Tebyan. The content is copyrighted to Tebyan Cultural and Information center and may not be reproduced on other websites.