مسابقه دین و اندیشه خانه قرآن باشگاه کاربران جامعه ورزشی خانواده خوشبخت دنیای کودکان آشپزی و تغذیه موبایل دانش و تکنولوژی مجله سلامت سیاست گردشگری
دنیای عکس و عکاسی اقتصاد زنان ادبیات هــنر سینما و تلویزیون بزرگان و مشاهیر مهدویت سرگرمی دانلود نرم افزار مرکز کتاب پایگاه ها جستجو روابط عمومی مقالات
   
صفحه اصلی وب سایت فید مطالب وب سایت عضویت رایگان در وب سایت جستجو در وب سایت سوالات رایج نقشه وب سایت درباره ما تماس با ما  
حتما ببنید
دقت کردید ؟؟
/ItMatchOnline.html
/News-Article/Help/help_for_using_tebyan/2010/12/27/16865.html
/archive/Religion_Thoughts/the_infallibles_family/god_messengers/Muhammad_prophet/0/10/default.html
/Directory/Free-Web-Submission.html
http://news.tebyan-zn.ir/
/Voting/public_opinion/default.html
/archive/photography/0/10/default.html
/photo-gallery/archive/17/135/276/0/30/default.html
جدیدترین مطالب این بخش

مفهوم شناسی تفسیر و تأویل قرآن کریم
به عبارت دیگر همان طور که «فسر» در واقع کشف کردن و برملا ساختن چیزی است که پوشیده می باشد؛ تفسیر هم...

مقدمه اي بر تفسير قرآن (قسمت دوم)
شايد دشوارترين مشکلات قرآني، ايرادات دشمنان اسلام به اختلاف قرائات قرآن باشد؛ نه تنها به اختلاف آن ...

ارسال مطالب به دوستان
send to freinds ارسال مطلب برای استفاده سایر دوستان

عنوان مطلب : مقدمه اي بر تفسير قرآن (قسمت دوم)
 
 برای ارسال این مطلب به دوستتان لطفا منو های زبر را بدقت تکمیل و دکمه ارسال را کلیک نمایید

 
 
 
 
  
دریافت رایگان (کلیک کنید)
ارسال دعوتنامه (کلیک کنید)
بازدید ها :   497   بازدید   
تاریخ درج مطلب  18/8/1394
تغییر اندازه متن:  افزایش اندازه فونت متن    کاهش اندازه فونت متن
  چاپ این مطلب  

مقدمه اي بر تفسير قرآن (قسمت دوم)

مقدمه اي بر تفسير قرآن (قسمت دوم) واحد دار القرآن تبیان زنجان-

 

قرائات قرآن

شايد دشوارترين مشکلات قرآني، ايرادات دشمنان اسلام به اختلاف قرائات قرآن باشد؛ نه تنها به اختلاف آن ها، بلکه به جايز بودن قرائت به بسياري از آن ها. سؤال اين است که آيا وحي به صورت هاي متفاوت نازل شده است؟ يعني آيا اساس اختلاف در قرائت قرآن، از آسمان بوده است؟

تعالي الله عن ذلک علوا کبيرا. اين اعتقادي است کفر آميز، چنانچه به امام صادق (ع) گفتند: مي گويند، قرائات مختلف از آسمان نازل شده اند. فرمود: خداوند ايشان را لعن کند، بلکه قرآن انزل علي حرف واحد من عند الواحد [کمالي دزفولي، 1359 بخش قرائات:].

يعني: چنين نيست، بلکه قرآن بر حرف واحدي از نزد خداوند يگانه نازل شده است. عقل سليم نيز جز اين را نمي پذيرد. پس پاسخ اين پرسش چيست؟ متأسفانه در هيچ تفسير يا کتاب علوم القرآن ـ چه از اماميه و چه عامه ـ نديده ام چنان که بايد و شايد به اين اشکال و ايراد که دستاويز مستشرقان و مبشران کليساها و مخصوصا معاندان از يهود است، عنايتي به نحو فصل الخطاب شده باشد؛ حال آن که يکي از مهم ترين بزنگاهاي برخورد دشمنان با اسلام است.

چنانچه در کتاب هاي قانون تفسير و شناخت قرآن گفته ايم. اکنون نيز به قدر مقدمه مي گوييم که اختلاف در قرائت قرآن امري است واقع و غير قابل انکار که از عهد شخص پيامبر (ص) وقوع يافته بود. اما دلايل الزامي بودن اختلاف در قرائت قرآن به نحو زير است.

1. بي سوادي عمومي مردم که کاتبان در آن ميان استثنا و انگشت شمار بودند.

2. اختلاف لهجه ها مانند همه ي زبان ها، لغت فصيح هر ملت به مرور زمان يکسان مي شود. براي مثال، کلمه ي کرد در لغت کتابي فارسي بر وزن سرد به معني انجام کاري است در زمان گذشته که به لهجه ي دزفولي کورد، شوشتري کرد، لري بکرده، مازندراني هاکرده، شيرازي کرد گفته مي شود، و همچنين صدها اختلاف لهجه و گويش ديگر. تبديل لهجه ي کودکي که به مدرسه مي رود از زبان مادري به زبان کتابي، به مرور زمان انجام مي گيرد. اين الزام قهري در همه ي زبان ها وجود دارد و زبان عربي نيز از آن مستثنا نيست.

3. اختلاف در رسم الخط ها مانند اضافه کردن و او معدوله در امثال خواندن و خوردن.

4. اشتباه کاتبان، مانند تبديل محل نقطه ها يا تبديل کلمات قريب المخرج.

5. اختلال در حافظه ها هنگام رساندن اخبار شفاهي.

اتفاق مي افتد که تازه مسلماني در مدينه آياتي از قرآن را حفظ مي کرد و هنگام برگشت به طايفه ي خود، عين الفاظ و يا بخشي از آن آيه را به فراموشي مي سپرد، اما خود با تداعي معاني الفاظي را به جاي آن مي گذاشت. خبر اين اختلافات و گاه مشاجرات در امر قرائت قرآن به محضر پيغمبر (ص) مي رسيد. قريب پنجاه روايت در اين باره در مقدمه ي تفسير طبري مندرج است. وجه اشتراک در همه ي اين روايات چنين است که پيغمبر (ص) از ناراحتي رنگش بر افروخته مي شد و از خداوند مي خواست که از امت بپذيرد؛

زيرا در غير اين صورت در عسر و حرج مي افتادند. ايشان براي مهار کردن اين اختلافات مي فرمود: مادام که حلالي را حرام و حرامي را حلال نکنند، مورد قبولند. و وعده مي داد که در آينده قرائت قرآن مستقيم خواهد شد؛ آن چنان که قرآن از آسمان به حرف واحد و قرائت واحد نازل شده است.

اين گونه رفتار عقل کل (پيامبر)، مصلحت جامعه ي آن روز بود؛ زيرا اگر در آغاز انس گرفتن مسلمانان با اسلام، به بسياري از ايشان مي فرمود، شما قرآن را غلط مي خوانيد و يا بايد چنين و چنان بخوانيد، همه از اسلام مأيوس و دل زده مي شدند.

نمونه ي ديگر اين مصلحت انديشي عاقلانه ـ که البته حکم خداوند است ـ در جريان اسلام آوردن اهل طائف نمودار شد؛ آن جا که از پيامبر درخواست کردند تا ايشان را از نماز عشا معاف دارند؛ به اين بهانه که آن نماز در وقت شير دوشيدن حيواناتشان واقع شده بود پيغمبر اکرم (ص) نيز قبول کردند. چون آن ها رفتند، بعضي اصحاب اظهار تعجب کردند.

پيغمبر (ص) فرمود: بعدا نماز عشا را هم خواهند خواند . اين مسأله يکي از مهم ترين مسائل روان شناسي، جامعه شناسي و تعليم و تربيت است؛ يعني فرصت دادن به محکوم عليه تا ذهن او به مورد حکم انس گيرد و طريق اولي و احسن را خود انتخاب کند. بنابراين، مصلحت وقت چنين اقتضاء مي کرد که پيغمبر اکرم (ص) در مسأله ي قرائت قرآن پا به پاي نو مسلمانان راه برود و مسأله اي فراتر از امکاناتشان برايشان باز نکند که اين رويه، حکم خداوند است:

هو اجتباکم و ما جعل عليکم في الدين من حرج [حج/ 78]: اوست که شما را برگزيده و بر شما در دين [تکليف] دشوار و ناممکني قرار نداده است. به همين دليل است که گروهي از علما فتوي داده اند که جواز قرائات متفاوت قرآن ـ البته در محدوده اي که معين شده اند ـ جوازي موسمي و مادامي است، نه هميشگي.

بنابراين هر کس توانست قرآن را به قرائتي که از بين قرائات مختلف مورد قبول همه ي جامعه ي مسلمانان است بخواند، ديگر براي او جايز نيست که آن را به قرائات مختلف بخواند.

پس به طور خلاصه مي توان گفت، اختلاف در قرائات امري ناگزير بوده است، تا زماني خاص و محدود و نه هميشگي. پيغمبر اکرم (ص) نيز از اين امر ناراحت بود، اما براي رفع عسر و حرج بخشي از آن را پذيرفت. پس چون علت پذيرش آن وجود عسر و حرج بود، بديهي است که در وقت رفع عسر و حرج، ادامه يافتن اختلافات، ناروا و بلکه حرام است. متأسفانه هنوز در ميان بعضي از ملل مسلمان بقاي اختلاف قرائات به جاي اين که تنها از منظر تاريخي مورد بحث باشد، از امتيازات ايشان به حساب مي آيد و قاري برجسته و ممتاز را کسي مي دانند که قرآن را با قرائات مختلف قرائت کند.

ايشان با اين کار در حقيقت بهانه ي معاندان اسلام را در مسأله اختلاف قرائات ابقا مي کنند. گر چه گفته شد که در اين مختصر جايي براي ارائه ي استدلالات ـ نفيا و اثباتا ـ نيست، اما بيان واقع بيني طحاوي، يکي از علماي بزرگ حنفي قرن چهارم، خالي از فايده نيست:

جواز اين هفت حرف (قرائات هفت گانه) براي مسلمانان از آن روي بود که ايشان از اداي قرآن جز با اين توسعه ناتوان بودند و چنان بود تا آن گاه که کاتبان در ميان ايشان بسيار شدند و زبان و لغت ايشان در اثر عادت با زبان پيغمبر (ص) يکسان گشت و قرآن را با آن حرفي که نازل شد خواندند و حفظ کردند و به خلاف قرآن نتوانستند و معلوم مي شود که جواز اين هفت حرف در حال ضرورت و آن هم براي وقت معيني بوده و در حال حاضر، ديگر حکم آن مرتفع شده است؛ چرا که ضرورت آن پايان يافته و قرائت به حرف واحد بازگشته است. [طحاوي: 186].

اکنون به طرح دو پرسش و پاسخ به آن ها مي پردازيم:

1. چرا در جمع (قرآن) عثماني و تدوين مصحف امام، نقطه و اعراب نگذاشتند؟ چرا بخشي از قرائات را به طور نسخه ي بدل ضبط کردند؟

پاسخ: چون هنوز رفع عسر و حرج نشده بود و مردم بسياري با قرائات مختلف مأنوس بودند، از آن رو نقطه و اعراب نگذاشتند تا بعضي از قرائات را بتوانند با آن تطبيق دهند؛ مانند حرف ي و ت . هر جا که نگذاشتن نقطه و اعراب کافي نبود، نسخه بدل مي نوشتند تا احتمال همه ي قرائات معمول و مهار شده در آن برود. اين نکته را نيز نبايد فراموش کرد که قرآن امام، با آنکه احتمال بخشي از قرائات را مي داد، اما در واقع اختلاف آن ها را مهار کرده و به حداقل رسانده بود، و در حقيقت، قرائات را به حرف واحد نزديک تر کرد.

2. قراء سبعه چه کاري انجام داده بودند؟

پاسخ: پس از استنساخ پنج نسخه از قرآن امام و ارسال آن ها به مراکز مهم اسلامي، معلوم شد وجود اين پنج نسخه به تنهايي براي مهار و کنترل قرائات و محدوده اي قانوني کفايت نمي کند. پس جامعه ي اسلامي در اواخر قرن دوم احساس کرد که بايد محدوده ي قانوني (3) قرائات مشخص شود تا مردم اطمينان جامعه ي اسلامي واقع گردد. افرادي که براي انجام اين مهم به پا خاستند، مدون بودند نه قاري.

اولين ايشان ابوعبيد قاسم بن سلام (متوفي به سال 224 ق) بود که قرائت بيست تن از قاريان را برگزيد. در اواخر قرن سوم، ابن مجاهد احمد بن موسي بن عباس، هفت قاري از ميان آن بيست تن را انتخاب و کتابي در ضبط قرائات به نام السبعه تدوين کرد. آن هفت تن عبارتند از: ابن عامر (متوفي: 118 ق)، ابن کثير (متوفي: 120 ق)، عاصم (متوفي: 127 ق)، ابو عمرو بن العلاء (متوفي: 154 ق)، حمزه (متوفي: 156 ق)، نافع (متوفي: 169 ق) و کسايي (متوفي: 189 ق).

ناگفه نماند که نبايد قراء سبعه را با سبعه ي احرف اشتباه کرد، چرا که مبناي سبعه ي احرف حديثي است نقل شده از پيغمبر (ص)، اما ائمه ي ما آن را به معني نزول وحي به هفت صورت نمي دانند. (4) زراره از امام محمد باقر (ع) نقل مي کند که فرمود: قرآن يکي است و از سوي خداي يگانه نازل شده، اما اختلاف در قرائت آن از جانب روايت کنندگان است.

نويسنده: علامه سيد علي کمالي دزفولي (رحمت الله عليه)

منبع: کتاب آموزش رشد قرآن


گردآوري:گروه قرآن سايت تبيان زنجان

http://tebyan-zn.ir/quran.html

پي نوشت :

3. کمالي دزفولي، سيد علي. قانون تفسير. انتشارات کتابخانه ي صدر. چاپ دوم. 1359.

4. مراد از قانوني بودن قرائات، اتصال روايات آن ها به شخص پيامبر (ص) است.

توجه : این مقاله توسط سیستم نرم افزاری واحد های وب سایت گردآوری شده است و تبیان زنجان ادعای مالکیت این محتوا را نداشته و صرفاً جهت ارتقای سواد عمومی منتشر گردیده است .تبیان زنجان یک وب سایت عمومی اطلاع رسانی میباشد. در صورتی که تولید کننده اصلی این محتوا میباشید و مایل نیستید در وب سایت تبیان زنجان این مطلب در دسترس عموم قرار گیرد لطفا از لینک ' ارسال گزارش ' زیر نسبت به ارسال درخواست خود اقدام فرمایید .
ارسال گزارش
آرشیو های مرتبط : تفسير قرآن , تفسير قرآن کریم ,
  

12345
 
0 نفر به اين مطلب راي داده اند
میزان متوسط :0.0 از 5

اين مطلب تا چه ميزان مورد قبول شما واقع شد ؟
 نام و نام خانوادگی : 
آدرس Email :             
کد درون تصویر را وارد نمایید                       
 
 12345 
ضعيفعــالی
ضمن تشکر از توجه شما به این مطلب , نظرات سازنده شما در هر مطلب را صمیمانه ارج نهاده و آنرا به عنوان مرجعی قابل اعتماد جهت پیشرفت و ترقی اطلاع رسانی در فضای گفتمانی مناسب , می دانیم و اميد داريم بتوانيم از حسن نظر شما در راستاي افزايش سطح ارائه محتوا و خدمت رساني بهره گيريم.
نظر شما پس از بررسی توسط بخش محتوا, قابل روئیت برای عموم خواهدبود .
(توجه: تایید نظرات به معنی قبول و یا تایید محتوای آن  از سوی تبیان زنجان نمی باشد )

 
 

181377
© 2004-2009 Tebyan. The content is copyrighted to Tebyan Cultural and Information center and may not be reproduced on other websites.