مسابقه دین و اندیشه خانه قرآن باشگاه کاربران جامعه ورزشی خانواده خوشبخت دنیای کودکان آشپزی و تغذیه موبایل دانش و تکنولوژی مجله سلامت سیاست گردشگری
دنیای عکس و عکاسی اقتصاد زنان ادبیات هــنر سینما و تلویزیون بزرگان و مشاهیر مهدویت سرگرمی دانلود نرم افزار مرکز کتاب پایگاه ها جستجو روابط عمومی مقالات
   
صفحه اصلی وب سایت فید مطالب وب سایت عضویت رایگان در وب سایت جستجو در وب سایت سوالات رایج نقشه وب سایت درباره ما تماس با ما  
حتما ببنید
نكات كليدي موفقيت در بازاريابي
استرس چيست؟
هیات مذهبی بعنوان نهاد اجتماعی
اخلاق در روابط عمومی
كسب و كار الكترونيك
افزایش اعتماد به نفس با چهار هفته تمرین
مواظب کیف خودباشید!
ریا و باطل شدن اعمال
دقت کردید ؟؟
/Directory/Free-Web-Submission.html
/ItMatchOnline.html
/photo-gallery/archive/17/135/276/0/30/default.html
/archive/Religion_Thoughts/the_infallibles_family/god_messengers/Muhammad_prophet/0/10/default.html
http://news.tebyan-zn.ir/
/News-Article/Help/help_for_using_tebyan/2010/12/27/16865.html
/News-Article/News_agency/public_relation_tebyan/2012/1/11/48585.html
/Voting/public_opinion/default.html
جدیدترین مطالب این بخش

تحرک اجتماعی عمودی
تحرك اجتماعي مورد توجه بسياري از جامعه‌شناسان بوده است. «زيرا جامعه‌شناسان مي‌خواهند بدانند كه عوام...

شكاف‌ های اجتماعی یا گسل‌ های زلزله
درباره بحث پيشگيري از جرايم و عوامل موثر بر كاهش بروز جرم، كه اين روزها بسيار درباره‌اش صحبت مي‌شود...

ارسال مطالب به دوستان
send to freinds ارسال مطلب برای استفاده سایر دوستان

عنوان مطلب : منشأ تمدن‌ها و نظام‌های اجتماعی انسان-بخش اول
 
 برای ارسال این مطلب به دوستتان لطفا منو های زبر را بدقت تکمیل و دکمه ارسال را کلیک نمایید

 
 
 
 
  
دریافت رایگان (کلیک کنید)
ارسال دعوتنامه (کلیک کنید)
بازدید ها :   689   بازدید   
تاریخ درج مطلب  14/6/1394
تغییر اندازه متن:  افزایش اندازه فونت متن    کاهش اندازه فونت متن
  چاپ این مطلب  

منشأ تمدن‌ها و نظام‌های اجتماعی انسان-بخش اول

منشأ تمدن‌ها و نظام‌های اجتماعی انسان-بخش اول واحد جامعه تبیان زنجان-

 

با استناد به مطالعات باستان شناسی پس از چندین دوره یخبندان بزرگ در حدود 10 هزار سال پیش، یعنی هم زمان با آغاز دوره ی نوسنگی و گرم شدن اقلیم زمین، انسان به تدریج بر فن کشاورزی و اهلی کردن حیوانات مسلط شد و ابتدا به صورت موقت و سپس دائم ساکن شد و اولین اشکال مسکن که روستاهایی کوچک در کنار مزارع بودند، شکل گرفتند. این روستاها به دلیل عدم آگاهی انسان از فنون آیش خاک پس از آن که قدرت و حاصلخیزی خاک از میان می رفت، به تدریج از سکنه خالی و ویران می شدند.

طی دورانی طولانی در حدود 5 هزار سال پیش، سطح ثروت (عمدتاً میزان دسترسی و ذخیره ی مواد غذایی) و قدرت (قابلیت سلطه ی انسان ها بر یکدیگر) چنان پایین بود که هیچ اثری از قدرت سیاسی و اشکال فیزیکی آن، یعنی تمدن ها یا شهرهای اولیه، دیده نمی شد. انسان ها در آن روزگار یا در روستاهای نیمه دائمی زندگی می کردند و یا در قالب دسته های کوچک و بزرگ به زندگی کوچ نشینی ادامه می دادند.

جماعت های انسانی در این دوران ظاهراً بیش تر برابرگرا بوده اند، هرچند که برابرگرایی مطلق هرگز ثابت نشده. پایین بودن میزان ثورت و قدرت سبب می شد که چه در درون یک جماعت روستایی یا کوچک نشین و چه میان روستاها و قبایل مختلف، برتری یافتن عده ای بر عده ی دیگر در درازمدت ناممکن باشد.

اما از حدود 5 تا 6 هزار سال پیش نخستین اشکال تمدن به تدریج ظاهر شدند. دانشمندان اغلب بر سر این موضوع اجماع دارند که تمدن منشأ واحدی نداشته که بعد به همه جای جهان گسترده شود، بلکه از چندین سرچشمه و در زمان هایی متفاوت نشئت گرفته و سپس در سراسر جهان اشاعه یافته و میان انسان ها ارتباط برقرار کرده اند.

نخستین اشکال تمدن را باید در رخدادهای زیر پی گرفت:

- پدیدآمدن روستاها یا شهرک های کوچک، اما بزرگ تر از نمونه های پیشین.

- ظاهرشدن بناهایی بزرگ تر و باشکوه تر و نیز گورهایی متفاوت.

- شکل گیری نخستین تقسیم کارهای اجتماعی و قشربندی ها در جوامع انسانی.

- ورود فنون و ابزار جدید به زندگی روزمره ی انسان، از جمله خط، چرخ و ماهیگیری.

عموماً شش تمدن سرچشمه های تمدن بشری محسوب می شوند:

- تمدن بین النهرین و مصر در منطقه ی کنونی خاورمیانه، کشورهای عربی، فلسطین و مصر، در حدود 5 تا 6 هزار سال پیش.

- تمدن هند شمالی، در حدود 4500 سال پیش.

- تمدن چین شمالی، در حدود 3500 سال پیش.

- تمدن امریکای مرکزی در مکزیک کنونی، در حدود 2500 سال پیش.

- تمدن امریکای جنوبی در پروی کنونی، در حدود 2500 سال پیش.

البته باستان شناسان درباره ی قدمت هر یک از این حوزه های تمدنی و یا وجود حوزه های تمدنی دیگر هنوز هم فرضیه هایی مطرح می کنند، اما تاکنون هیچ یک به مرحله ی جدی علمی نرسیده است.

مؤلفه های تمدن

از منظر پژوهش های انسان شناختی، اصلی ترین ویژگی جوامع پیش از تاریخ فقدان تاریخ مکتوب در آن هاست. به همین دلیل نیز باستان شناسان پارینه انسان شناس ناگزیرند صرفاً بر اشیاء و بناها، یعنی بقایای مادی جوامع انسانی، تمرکز کنند، به خصوص بر ابزارها، آثاری که ما امروز آن ها را هنر می دانیم، اما در روزگار خود کارکرد صرفاً زیباشناسانه نداشته اند.

در کنار این میراث مادی، می توان از اساطیر، به منزله ی نوعی سنت شفاهی، بهره برد، اما روشن است که هرگز دقت موارد نخست را ندارند. هم از این رو باستان شناسی عمدتاً بر فرهنگ مادی متمرکز است.

باستان شناسان برای اطمینان یافتن از این که آیا بقایای یک تمدن حقیقتاً به یک تمدن تعلق دارند یا نه، مؤلفه هایی تعیین کرده اند که خط یکی از مهم ترین آن هاست. برخی از باستان شناسان نیز وجود بناهای جمعی یا وجود نظام های حساب رسی را اصل داشته اند. البته درباره ی خط و تعریف آن مباحث سختی در سال های اخیر در جریان بوده است. عقیده ی کلاسیک این است که خط نظامی تثبیت شده و تکرارپذیر از نشانه هایی است که درک آن برای همه ی افرادی که در حوزه ی آن حضور دارند به یکسان ممکن باشد.

چنین خطی را معمولاً یا به صورت آوانگاری (فوتنیک) دیده ایم، نظیر خط در تمدن های بین النهرینی، یا به صورت تصویرنگاری (پیکتوگرام یا هیروگلیف)، نظیر خط در تمدن مصر و تمدن های شرقی (چین و ژاپن). با توجه به این رویکرد، بسیاری از دانشمندان وجود خطوط دیگر نظیر حکاکی، تصاویر، نقش های بافته شده، نظیر آن چه که برای مثال در تمدن های امریکای مرکزی و جنوبی رایج بوده، خط نمی دانند، زیرا معتقدند این گونه خطوط خوانش های متعدد و در واقع تفاسیر متفاوتی دارند.

با این وجود، آن چه در سال های اخیر مورد تأیید پژوهشگران بوده این است که وجود تمدن را نباید لزوماً با وجود خط و تاریخ مکتوب یکی دانست. بنابراین می توان جوامع امریکایی را به رغم محرومیتشان از سنت نوشتاری، تمدن شمرد.

در این میان مؤلفه های دیگری هم مطرح اند که در قالب نظام های متعدد قابل اشاره اند. این نظام ها عمدتاً عبارت اند از: نظام اجتماعی، نظام سیاسی، نظام اقتصادی، نظام دینی یا ایدئولوژیک و نظام فناورانه.

نظام اجتماعی

شکی نیست که انسان ها مدت ها قبل از دستیابی به تمدن نوعی سازمان یافتگی داشته اند. پارینه انسان شناسان گواه این استدلال را آن می دانند که شکار جانوران بزرگ بدون هماهنگی میان انسان ها، چه برای شکار و چه تقسیم حاصل شکار ممکن نبوده. و انسان ها برای ایجاد ارتباط به حداقلی از سازماندهی و زبانی هرچند محدود نیاز داشته اند. اما آن چه ما نظام اجتماعی تمدنی می نامیم، با افزایش ثروت در جوامعی آغاز شد که کشاورزی را آموخته بودند.

ظهور این نظام عمدتاً با نابرابری های اجتماعی در مشارکت در کار اجتماعی و بهره برداری از محصول کار همراه بود. این نابرابری رفته رفته به تمام حوزه ها تسری یافت، چنان که انسان ها دیگر در خانه هایی یک شکل و یکسان زندگی نمی کردند. حتی قبرهای متفاوت و اشیای درون آن ها از موقعیت مادی متفاوت انسان ها در آن زمان حکایت دارند.

بر اساس مطالعات باستان شناسی و انسان شناسی، نظام اجتماعی در مناطق مختلف جهان به اشکال متفاوتی ظاهر می شود، اما نقطه ی مشترک آن ها پدید آمدن تقسیم کار و تخصص گرایی است. در بسیاری از نقاط جهان، به خصوص در حوزه ی تمدن های هند و اروپایی کار میان سه گروه اجتماعی تقسیم می شد: بزرگ ترین گروه کشاورزان بودند که کار پرزحمت تولید کشاورزی را بر دوش داشتند. گروه دیگر جنگجویان بودند که مسئولیت دفاع از محصولات کشاورزی برابر متجاوزان و احتمالاً حمله به جوامع دیگر را در صورت بروز قطحی و کمبود غذایی برعهده داشتند.

و سرانجام روحانیون مسئول حفاظت از کشاورزان و محصول در برابر شیاطین و پدیده هایی چون آفت زدگی و خشکسالی، از طریق رابطه با خدایان، بودند. این دو گروه به تدریج چنان قدرت گرفتند که در دوران بسیار متأخر و جدید، یعنی انقلاب فرانسه در قرن هجدهم، قدرت را میان یکدیگر تقسیم کردند. در حالی که بخش بزرگ جامعه، یعنی کشاورزان، صرفاً کار می کردند یا به جنگ می رفتند و کم ترین بهره را از محصول و حقوق اجتماعی می بردند.

در نظام اجتماعی هند و اروپایی این سه گروه کاست های سختی را می ساختند یعنی افراد نمی توانستند با یکدیگر ازدواج کنند و نسل اندر نسل باید به همان کار ادامه می دادند. در نظام های دیگر هم کار اجتماعی تقریباً به همین صورت، البته با تفاوت هایی تقسیم می شد.

برای مثال برده داری در همه ی تمدن ها یک شکل و یکسان نبوده است و یا اقوام مختلف از ابزارهای جنگی به یک روش استفاده نمی کردند. در هر صورت نظام های اجتماعی بر اساس قشربندی ، تقسیم ناعادلانه ی کار اجتماعی و نابرابری های شدید میان اقشار جامعه استوار بوده اند. سازوکارهای اجتماعی هم تقریباً همواره زاده ی همین قشربندی اند.

نظام سیاسی

در جوامع اولیه و پیش از تمدن، نظام سیاسی بسیار ساده و برابرگرا بوده است. دسته ها و رئیس سالاری ها، چنان که در فصل انسان شناسی سیاسی خواهیم دید، ساختار نسبتاً ساده ای داشتند که رئیس بیش تر بر اساس منزلت اجتماعی و قابلیت هایش در شکار یا سازماندهی انتخاب می شد و ریاست لزوماً موروثی نبود.

این در حالی است که تقریباً هم زمان با ظهور تمدن ها، شهرها، اغلب در قالب دولت- شهر، شکل گرفتند. این شهرها کاملاً سازمان یافته بودند، تقسیم بندی اجتماعی داشتند و بنابراین تحت نظامی سیاسی با سلسله مراتبی مشخص اداره می شدند. این نظام به مفهوم دولت بود،

یعنی نهادی که معمولاً رئیس یا پادشاهی، برآمده از گروه جنگجویان یا روحانیون، در رأس آن بود. این حاکم که برای تسلط بر جامعه از نیروی دستگاه های اداری، دیوانی و نظامی برخوردار بود، قوانین را اجرا می کرد و نظام های امنیت و تنبیه اجتماعی را سامان می داد.

اغلب دولت- شهرهایی که قدرت می گرفتند، دولت- شهرها یا روستاهای اطراف را به زیر سلطه ی خود می کشیدند. بدین ترتیب ممکن بود ساختارهای بزرگ سیاسی، نظیر امپراتوری قدرتمند آسوری، اکدی و غیره پدید آیند. البته نظام های تمدنی ممکن بود همچون یونانیان در هزاره ی اول پیش از میلاد صرفاً بر اساس اتحاد شهرهای مستقل بنا شوند. البته یونان بیش تر یک استثنا بود، زیرا در همان زمان در ایران، مصر، هند، چین و حتی در امریکای میانه و جنوبی دولت های بزرگی وجود داشتند که از سطح یک شهر فراتر می رفتند.

به هر حال وجود دولت را بیش از هر چیز باید در انحصاری شدن بخشی از قدرت در جامعه جست و جو کرد. نمود بارز این انحصار شکل گیری قدرت های نظامی و امنیتی، نظام های قانونی، دستگاه های اجرایی و نظام مجازات، کالبد مجریان این نهادها و پیوندهای میان سیاسی و نظام ایدئولوژیک است، و نیز پول و مالیات که در آنِ واحد هم به نظام سیاسی تعلق دارند و هم به دستگاه اقتصادی.

منبع مقاله :

فکوهی، ناصر؛ (1391)، مبانی انسان شناسی، تهران: نشر نی، چاپ اول

منبع:راسخون


گرد آوری: گروه جامعه سایت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/society.html

توجه : این مقاله توسط سیستم نرم افزاری واحد های وب سایت گردآوری شده است و تبیان زنجان ادعای مالکیت این محتوا را نداشته و صرفاً جهت ارتقای سواد عمومی منتشر گردیده است .تبیان زنجان یک وب سایت عمومی اطلاع رسانی میباشد. در صورتی که تولید کننده اصلی این محتوا میباشید و مایل نیستید در وب سایت تبیان زنجان این مطلب در دسترس عموم قرار گیرد لطفا از لینک ' ارسال گزارش ' زیر نسبت به ارسال درخواست خود اقدام فرمایید .
ارسال گزارش
  

12345
 
0 نفر به اين مطلب راي داده اند
میزان متوسط :0.0 از 5

اين مطلب تا چه ميزان مورد قبول شما واقع شد ؟
 نام و نام خانوادگی : 
آدرس Email :             
کد درون تصویر را وارد نمایید                       
 
 12345 
ضعيفعــالی
ضمن تشکر از توجه شما به این مطلب , نظرات سازنده شما در هر مطلب را صمیمانه ارج نهاده و آنرا به عنوان مرجعی قابل اعتماد جهت پیشرفت و ترقی اطلاع رسانی در فضای گفتمانی مناسب , می دانیم و اميد داريم بتوانيم از حسن نظر شما در راستاي افزايش سطح ارائه محتوا و خدمت رساني بهره گيريم.
نظر شما پس از بررسی توسط بخش محتوا, قابل روئیت برای عموم خواهدبود .
(توجه: تایید نظرات به معنی قبول و یا تایید محتوای آن  از سوی تبیان زنجان نمی باشد )

 
 

179852
© 2004-2009 Tebyan. The content is copyrighted to Tebyan Cultural and Information center and may not be reproduced on other websites.