"کتاب قانون"؛حرفی فراتر از سینما

 در برنامه هفته گذشته سینما- صدا فیلم (کتاب قانون) باحضور مازیار میری (کارگردان) کیوان کثیریان(منتقد) محمد باغبانی (منتقد) و علی مطهری(نماینده شورای اسلامی) نقد و بررسی شد.

در ابتدا مازیار میری(کارگردان فیلم کتاب قانون) به برخی مشکلات در نحوه اکران فیلم اشاره کرد و گفت:مکان فیلمبرداری کار اولین ایراد به فیلمنامه بود. بنابراین مکان ان از مسکو به لبنان تغییر کرد.بعد از ان مارتن دو ساله ما برای گرفتن مجوز اکران فیلم کتاب قانون شروع شد.و بالاخره بعد از یکسری جرح و تعدیل ها مثل تغییر در نقش اقای فتحعلی بیگی و کم کردن حدود 8 دقیقه از مدت فیلم .خوشبختانه این فیلم نظر مساعد اقای حسینی (وزیر ارشاد) را جلب کرد و اکران شد.

در ادامه کیوان کثیریان گفت:من فکر می کنم حرف اصلی این فیلم یک مقدارفراتر از سینما است.در حال حاضر اکثر اعمال و رفتار ما ائدولوژیک است.وما تا به حال چنین فیلمی که این رفتار را شفاف نقد کند را نداشتیم. کثیران در ادامه گفت:ما به یکسری رفتارها عادت کردیم که فراموش کردیم جزو رذایل است.اما مازیار میری با محور قراردادن یک کتاب که به ما برخی واجبات را یاداوری می کند . نشان می دهد که ما چقدر بعضی از این واجبات را نادیده می گیریم.
شاید در حال حاضر دیگر ایرانی ها مثل سابق به میهمان نوازی شهره نیستند. و خیلی از رفتار های اجتماعی دیگر که گوشه ای از انها در فیلم به تصویر کشیده شده بود.
محمد باغبانی در ادامه گفت:من احساس می کنم یکی کردن نگاه راوی و مولف در سینما اقدام درستی نیست.لزوما نشان دادن یک خانواده مذهبی در فیلم کتاب قانون به این معنا نیست که تمام خانواده های مذهبی ما چنین رفتاری دارند.
باغبانی در ادامه گفت:یکی از نکات مثبت فیلم نوع نگاه به خانواده رحمان است.رفتار این خانواده بیشتر از اینکه جنبه مذهبی داشته باشد.
به لحاظ اجتماعی مورد نقد قرار می گیرد.
مازیار میری در پاسخ به این نقد که انتهای فیلم کمی مخاطب را سردر گم می کند و نتیجه قطعی نمی توان از فیلم گرفت گفت:
متاسفانه انتهای فیلم حذف شدو گرنه با دیالوگ های بین رحمان و آمنه در هواپیما و بعد خانواده رحمان سر اسم گذاری برای بچه مشخص می شود که جامعه تغییری نکرده است و ما با شرایط کنار می اییم.

در ادامه علی مطهری که از طریق خطوط تلفن میهمان برنامه سینما -صدا بود گفت:بنده هم اظهار نظری راجع به فیلم کتاب قانون داشتم.و نقدی راجع به ان در مجله پنجره نوشتم که بسیار مورد توجه قرار گرفت.من در مجموع نظرم راجع به فیلم گذشته از جنبه های فنی فیلم که در تخصص من نیست.در واقع یک نگاه محتوایی به فیلم است.به عقیده من این فیلم در نوع خودش یک نوع ابتکار بود ویک نوع شهامت و جرئتی را می طلبید که کسی وارد این حیطه شودبه طور کلی .مبارزه با نقاط ضعف جامعه یک کارمشکل است وافراد خاصی را می طلبد که مثلا با خرافات اجتماعی یا افکار غلط مبارزه بکنند و مردم را اگاه کنند که این نوع عمل اشتباه است.

نماینده شورای اسلامی در پاسخ به این سوال که جهت مقابله با نقاط ضعف استفاده از نقاط قوت است و.به نظر شما نبود نقاط قوت مثلا در رفتار خانواده رحمان چقدر باعت به وجود امدن اعتراضاتی از طرف منتقدین است.گفت:

کسی که فیلمی را تولید می کند قصد ندارد که تمام مسائل را در فیلم مطرح کند .مثلا ما وقتی می خواهیم از کسی انتقاد کنیم اول تعریف می کنیم و بعد انتقاد های خودمان را مطرح می کنیم.این فیلم یک نگاه انتقادی داشت و لزومی نداشت که فکر کنیم تمام خوبی های جامه ایران را باید بیان می کردیم و بعد انتقاد می کردیم و من احساس می کنم که فیلم دنبال چنین چیزی نبوده است. و در واقع منکر خوبی های مردم و جامعه ایران نبوده است.به همین جهت من احساس می کنم شاید نمایش این فیلم برای خارج از کشور زیاد مناسب نباشد.چون بیشتر مصرف داخلی دارد واز نوع ادبی است که لقمان اموخت که از لقمان پرسیدند ادب از که اموختی گفت از بی ادبان . و کسی که این فیلم را می بیند مثل این است که در واقع یک ایینه جلوی روی ما است و باعث می شود که ما دیگر ان کار را انجام ندهیم.و از این جهت این فیلم بسیار خوب و موفق است.

کیوان کثیریان در گفت و گو با علی مطهری گفت:من بسیار خوشحالم که مواضع شما انقدر روشن و فرهنگی است.و سوال من از شما این است که فکر می کنید بنیه ای دین و مذهب ما انقدر قوی نیست که با این موجی که در دنیا راه افتاده و خیلی ها اسلام گرا می شوند. و این فیلم دین ما را دین روشن فکر تری نشان دهد که به تقد خودش پرداخته است ؟

مطهری در جواب گفت:همینطور است و این می تواند یک نقطه قوتی برای این فیلم باشد وبرای اسلام باشد و بگویند در یک جامعه اسلامی نقاط ضعف خودشان را به تصویر کشیده اند برای اینکه جامه را اصلاح کنند.بنابراین امر به معروف ونهی از منکر در این دین وجود دارد.ما نباید در توهمات خودمان باشیم.ایجاد اعتماد به نفس در جامعه و جلوگیری از خود باختگی نسبت به فرهنگ های بیگانه حرف صحیحی است باید ملتمان را به گونه ای بار بیاوریم که احساس شخصیت کنند واین به این معنی نیست که کاری به نقاط ضعف خود نداشته باشیم . در برخی از رفتارها در رتبه های بالا هستیم و در رفتار های دیگر در رتبه های پایین هستیم مثل برخی از رفتار های اجتماعی و..و خوب جه ایرادی دارد که در یک فیلم اینها را به تصویر بکشیم.به طور کلی احساس می کنم اثر یک فیلم بیشتر از صدها مقاله و دهها منظره و برنامه تلویزیونی است. و من کمی مردد هستم که ایا می توانیم این فیلم را در خارج نمایش دهیم یا خیر؟و اگر با یک مقدمه درست و پیش زمینه ذهنی درست همراه باشد شاید بتوان ان را در خارج از کشور نمایش داد.

در ادامه محمد باغبانی سوال را از علی مطهری پرسید .مبنی بر اینکه دلیل اصلی که باعث شد این فیلم را ببینند چه بود و مطهری پاسخ داد:
دلیل اصلی ان این است که ما عضو کمسیون فرهنگی هستیم و به نوعی جزو کار ما است که ما باید فیلم ها را ببینیم وشاید گاهی در دیدن فیلم ها کوتاهی می کنیم.
در اخر باغبانی نقدی را به اکثر ساخته های مازیار میری مطرح کرد . مبنی بر اینکه اکثر ساخته های او با یک جدیتی در روایت روبرو است و گاهی عدم جدیت در سینمای ما لازم است.